خانواده‌ی کپوردندان‌ماهیان Cyprinodontidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی کپوردندان‌ماهی‌سانیان، از راسته‌ی کپوردندان‌ماهی‌سانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرنده‌ی ۱۰۳ گونه است که در ۱۰ سرده دسته‌بندی شده‌اند. تاکنون ۱ سرده از خانواده‌ی کپوردندان‌ماهیان نابود شده و از میان رفته است. از برجسته‌ترین گونه‌های این خانواده می‌توان کپوردندان‌ماهی سوراخ شیاطین، کپوردندان‌ماهی بیابانی، کپوردندان‌ماهی امرگوسا و کپوردندان‌ماهی سرگوسفندی را نام برد. گونه‌های خانواده‌ی کپوردندان‌ماهیان در زیستگاه‌های آب شیرین همه‌ی قاره‌ها به‌جز استرالیا زندگی می‌کنند. آنان بیشتر در آمریکای شمالی، آمریکای مرکزی، شمال آمریکای جنوبی، جزیره‌های دریای کارائیب، بخش‌هایی از شمال آمریکای جنوبی، شمال قاره‌ی آفریقا و منطقه‌ی آناتولی دریای مدیترانه یافت می‌شوند. بیشتر گونه‌های این خانواده در زیستگاه‌های آب شیرین همچون رودها و دریاچه‌ها زندگی می‌کنند، ولی در میان آنان گونه‌های آب لب‌شور و آب شور (دریازی) نیز یافت می‌شوند.
این جانوران بدنی کشیده، استوانه‌ای و پوشیده از پولک دارند. همچنین آنان سری هموار، چشمانی درشت و دهانی رو به بالا دارند. باله‌ی پشتی نزدیک به باله‌ی دُمی و کم‌وبیش روبه‌روی باله‌ی مخرجی جای گرفته است. نرها بیشتر باله‌های بزرگ‌تر، پیشرفته‌تر و بسیار روشن‌تر از ماده‌ها دارند که در بیشتر گونه‌ها به‌رنگ زرد یا خاکستری گراینده به سبز هستند. همچنین ماده‌ها بزرگ‌تر و کم‌رنگ‌تر از نرها هستند. خوراک گونه‌های این خانواده دربرگیرنده‌ی جلبک‌ها، پوشش گیاهی پوسیده و بی‌مهرگانی همچون بندپایان آبزی، لارو پشه‌ها، سخت‌پوستان و کرم‌هاست. Cyprinodon desquamator (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۳/۱ سانتی‌متر و Orestias cuvieri (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۲۷ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌های خانواده‌ی کپوردندان‌ماهیان به‌شمار می‌روند. در این نوشته با ۲۷ گونه‌ی این خانواده آشنا می‌شویم.

سرده‌ی Cualac

نام: کپوردندان‌ماهی شطرنجی Checkered pupfish
نام علمی: Cualac tessellatus
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین ایالت سن لوئیس پوتوسی در شرق کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۸ سانتی‌متر
نگاره: Fishspeciation

سرده‌ی Cubanichthys

نام: کیلی کوبایی Cuban Killifish
نام علمی: Cubanichthys cubensis
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی کشور کوبا در دریای کارائیب
اندازه: بدن به درازای ۶ سانتی‌متر
نگاره: Rudolf Pohlmann

سرده‌ی کپوردندان‌ها Cyprinodon

نام: کپوردندان‌ماهی پوتوسی (کپوردندان‌ماهی سانتاکروز) Potosi pupfish
نام علمی: Cyprinodon alvarezi
پایندگی: گونه‌ی نابود شده در طبیعت (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین جنوب غربی ایالت نوئوو لئون در غرب کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Anthony Terceira

نام: کپوردندان‌ماهی چشمه‌ای لئون Leon Springs pupfish
نام علمی: Cyprinodon bovinus
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین غرب ایالت تگزاس در جنوب کشور آمریکا در آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵/۶ سانتی‌متر
نگاره: Paul V. Loiselle

نام: کپوردندان‌ماهی دوروفاژ Durophage pupfish
نام علمی: Cyprinodon brontotheroides
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی جزیره‌ی سان سالوادور وابسته به کشور جزیره‌ای باهاما در دریای کارائیب
اندازه: بدن به درازای ۳/۶ سانتی‌متر
نگاره: Anthony C. Terceira

نام: کپوردندان‌ماهی سوراخ شیاطین Devils Hole pupfish
نام علمی: Cyprinodon diabolis
پایندگی: گونه‌ی رو به نابودی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی جنوب غربی کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی (بیشتر استخرهای سنگ آهکی ژرف سوراخ شیاطین در شهرستان نای در ایالت نوادا)
اندازه: بدن به درازای ۳/۴ سانتی‌متر
نگاره: Stone Nature Photography

نام: کپوردندان‌ماهی چشمه‌ای کومانچی Comanche Springs pupfish
نام علمی: Cyprinodon elegans
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین غرب ایالت تگزاس در جنوب کشور آمریکا در آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۶/۲ سانتی‌متر
نگاره: Eric C. Maxwell

نام: کپوردندان‌ماهی سونویتا (کپوردندان‌ماهی کویتوباکیتو) Sonoyta pupfish
نام علمی: Cyprinodon eremus
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین و دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی جنوب ایالت آریزونا در جنوب غربی کشور آمریکا و شمال ایالت سونورا در شمال غربی کشور مکزیک در غرب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر
نگاره: Grigory Heaton

نام: کپوردندان‌ماهی دریاچه‌ی اوستیس Lake Eustis pupfish
نام علمی: Cyprinodon hubbsi
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و دریاچه‌های آب شیرین همیشگی مرکز ایالت فلوریدا در جنوب شرقی کشور آمریکا در شرق آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Anthony C. Terceira

نام: کپوردندان‌ماهی خولیمس Julimes pupfish
نام علمی: Cyprinodon julimes
پایندگی: گونه‌ی رو به نابودی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: تالاب‌های زمین‌گرمایی ایالت چی‌واوا در شمال کشور مکزیک در آمریکای شمالی (بیشتر چشمه‌ی آب‌گرم ال پاندنو در شهر خولیمس)
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر
نگاره: Mauricio De la Maza-Benignos

نام: کپوردندان‌ماهی لا پالما La Palma pupfish
نام علمی: Cyprinodon longidorsalis
پایندگی: گونه‌ی نابود شده در طبیعت (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین ایالت نوئوو لئون در شمال شرقی کشور مکزیک در جنوب شرقی آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵/۱ سانتی‌متر
نگاره: Klaus Rudloff

نام: کپوردندان‌ماهی پولک‌درشت Largescale pupfish
نام علمی: Cyprinodon macrolepis
پایندگی: گونه‌ی در نزدیکی هشدار (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین ایالت چی‌واوا در شمال کشور مکزیک در آمریکای شمالی (بیشتر حوضه‌ی رود فلوریدا در جنوب غربی شهر خیمنس)
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Fishspeciation

نام: کپوردندان‌ماهی بیابانی Desert pupfish
نام علمی: Cyprinodon macularius
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین و استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی جنوب ایالت‌های آریزونا و کالیفرنیا در جنوب غربی کشور آمریکا و شمال ایالت‌های باخا کالیفرنیا و سونورا در شمال غربی مکزیک در غرب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: P.V. Loiselle

نام: کپوردندان‌ماهی امرگوسا Amargosa pupfish
نام علمی: Cyprinodon nevadensis
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین ایالت‌های کالیفرنیا و نوادا در جنوب غربی کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۷/۸ سانتی‌متر
نگاره: Science History Images

نام: کپوردندان‌ماهی سربزرگ Bighead pupfish
نام علمی: Cyprinodon pachycephalus
پایندگی: گونه‌ی رو به نابودی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین و تالاب‌های زمین‌گرمایی ایالت چی‌واوا در شمال کشور مکزیک در آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Barbara Nicca

نام: کپوردندان‌ماهی پکوس Pecos pupfish
نام علمی: Cyprinodon pecosensis
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین و استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی ایالت‌های تگزاس و نیومکزیکو در جنوب کشور آمریکا در آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Ryan Photographic

نام: کپوردندان‌ماهی پالوماس Palomas pupfish
نام علمی: Cyprinodon pisteri
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های ایالت چی‌واوا در شمال کشور مکزیک در آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۴/۹ سانتی‌متر
نگاره: Johannes Pfleiderer

نام: کپوردندان‌ماهی اوئنز Owens pupfish
نام علمی: Cyprinodon radiosus
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، آبگیرها، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های ایالت کالیفرنیا در جنوب غربی کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر
نگاره: Sacramento, CA, USA

نام: کپوردندان‌ماهی رود سرخ Red River pupfish
نام علمی: Cyprinodon rubrofluviatilis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در ایالت‌های اکلاهما و تگزاس در جنوب کشور آمریکا در آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۶ سانتی‌متر
نگاره: Daniel Folds

نام: کپوردندان‌ماهی دث ولی (کپوردندان‌ماهی دره‌ی مرگ) Death Valley pupfish
نام علمی: Cyprinodon salinus
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی ایالت کالیفرنیا در جنوب غربی کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۷/۸ سانتی‌متر
نگاره: Ron Wolf

نام: کپوردندان‌ماهی باکسر Boxer pupfish
نام علمی: Cyprinodon simus
پایندگی: گونه‌ی در نزدیکی هشدار (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی ایالت کینتانا رو در جنوب کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی (بیشتر دریاچه‌ی چیچانکاناب)
اندازه: بدن به درازای ۴/۵ سانتی‌متر
نگاره: Anthony C. Terceira

نام: کپوردندان‌ماهی سرگوسفندی Sheepshead pupfish
نام علمی: Cyprinodon variegatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پای‌رودها و شورمرداب‌ها (با سبزه‌های نمایان) در کشورهای کوبا، جمهوری دومینیکن و هائیتی در دریای کارائیب و شرق کشور آمریکا و شمال شرقی مکزیک در شرق آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۹ سانتی‌متر
نگاره: Luke Berg

نام: کپوردندان‌ماهی چارکو پالما Charco Palma pupfish
نام علمی: Cyprinodon veronicae
پایندگی: گونه‌ی نابود شده در طبیعت (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین ایالت نوئوو لئون در شمال شرقی کشور مکزیک در جنوب شرقی آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵/۵ سانتی‌متر
نگاره: Stephen Walker

سرده‌ی Floridichthys

نام: کیلی خال‌طلایی Goldspotted killifish
نام علمی: Floridichthys carpio
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پای‌رودها، شورمرداب‌ها (با سبزه‌های نمایان)، استخرهای کشندی، و کرانه‌های لب‌شور، کولاب‌های شور و دریاچه‌های دریایی مرکز غرب اقیانوس اطلس (۰ تا ۲ متری) (کرانه‌های کشورهای باهاما و کوبا و ایالت فلوریدا در جنوب شرقی کشور آمریکا)
اندازه: بدن به درازای ۸ سانتی‌متر
نگاره: Nicholas Bott

نام: کیلی خال‌چشمی Ocellated killifish
نام علمی: Floridichthys polyommus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی، علف‌های دریایی (زیرآبی)، پای‌رودها و ریشه‌های زیرآبی مانگرو مرکز غرب اقیانوس اطلس (کرانه‌های کشور بلیز و جنوب شرقی مکزیک در شبه‌جزیره‌ی یوکاتان در جنوب آمریکای جنوبی)
اندازه: وزن ۲۱۳ گرم، بدن به درازای ۱۹/۵ سانتی‌متر
نگاره: Michael Verdirame

سرده‌ی Garmanella

نام: پرچم‌ماهی یوکاتان Yucatan flagfish
نام علمی: Garmanella pulchra
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی، پهنه‌های هموار و دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور موسمی و دوره‌ای، و استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور موسمی و دوره‌ای شمال کشور بلیز و جنوب شرقی مکزیک در شبه‌جزیره‌ی یوکاتان در جنوب آمریکای جنوبی
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر
نگاره: Pai_Unicaribe

سرده‌ی Jordanella

نام: پرچم‌ماهی (پرچم‌ماهی آمریکایی) Flagfish
نام علمی: Jordanella floridae
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و دریاچه‌های آب شیرین همیشگی ایالت فلوریدا در جنوب شرقی کشور آمریکا در شرق آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۶ سانتی‌متر
نگاره: Mario Gomes

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین