خانواده‌ی شیشه‌ماهیان آسیایی Ambassidae، خانواده‌ای از راسته‌ی کفال‌ماهی‌سانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرنده‌ی ۵۱ گونه است که در ۸ سرده دسته‌بندی شده‌اند. تاکنون ۲ سرده از خانواده‌ی شیشه‌ماهیان آسیایی نابود شده و از میان رفته‌اند. از برجسته‌ترین گونه‌های این خانواده می‌توان شیشه‌ماهی آگاسی، شیشه‌ماهی غول‌پیکر، شیشه‌ماهی گوژسر و شیشه‌ماهی هندی را نام برد. گونه‌های خانواده‌ی شیشه‌ماهیان آسیایی در آب‌های گرمسیری اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام زندگی می‌کنند. زیستگاه گونه‌های آب شیرین نیز قاره‌های آسیا و اقیانوسیه است. بیشتر گونه‌های این خانواده دریازی هستند، ولی در میان آنان گونه‌های آب لب‌شور و آب شیرین نیز یافت می‌شوند.
این جانوران بدنی کشیده، پشت‌بلند، فشرده و پوشیده از پولک دارند. همچنین آنان چشمانی درشت و و باله‌ی دُمی دوشاخه دارند. بدن بسیاری از گونه‌ها شفاف یا نیمه‌شفاف است و استخوان‌ها و اندام‌های درونی آنان دیده می‌شوند. باله‌ی پشتی شیشه‌ماهیان آسیایی دراز است و شکافی میان بخش خاردار و بخش نرم‌پرتو این باله دیده می‌شود. بخش خاردار دارای ۷ تا ۸ خار و بخش نرم‌پرتو دارای ۷ تا ۱۱ پرتو است. باله‌ی مخرجی نیز دارای ۳ خار و باله‌های شکمی دارای یک خار هستند. Gymnochanda limi (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۲/۲ سانتی‌متر و شیشه‌ماهی غول‌پیکر با درازای ۲۴ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌های خانواده‌ی شیشه‌ماهیان آسیایی به‌شمار می‌روند. در این نوشته با ۱۵ گونه‌ی این خانواده آشنا می‌شویم.

سرده‌ی شیشه‌ماهیان معمولی Ambassis

نام: شیشه‌ماهی آگاسی Agassiz's glass fish
نام علمی: Ambassis agassizii
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای ایالت‌های کوئینزلند و نیوساوت ولز در شرق کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: بدن به درازای ۷/۵ سانتی‌متر
نگاره: Australian Society for Fish Biology

نام: ماهی لوتی باله‌زرد Yellow-fin perchlet
نام علمی: Ambassis elongatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم شمال ایالت کوئینزلند در شمال شرقی کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: بدن به درازای ۷/۵ سانتی‌متر
نگاره: Ryan Francis

نام: شیشه‌ماهی پورت جکسون Port Jackson glassfish
نام علمی: Ambassis jacksoniensis
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، و پای‌رودهای شرق کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: بدن به درازای ۷ سانتی‌متر
نگاره: Aaron Payne

نام: شیشه‌ماهی مکلی Macleay's glassfish
نام علمی: Ambassis macleayi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارهای کرانه‌های شمالی کشور استرالیا و جنوب کشور پاپوآ گینه‌ی نو در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: بدن به درازای ۹ سانتی‌متر
نگاره: -

نام: ماهی لوتی پای‌رود Estuary perchlet
نام علمی: Ambassis marianus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و ریشه‌های زیرآبی مانگرو جنوب شرقی ایالت کوئینزلند و شرق ایالت نیو ساوت ولز در شرق کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: بدن به درازای ۱۰ سانتی‌متر
نگاره: Gunther Schmida

نام: شیشه‌ماهی دم‌پرچمی Flag-tailed glassfish
نام علمی: Ambassis miops
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و پای‌رودهای کشورهای هند، ژاپن، اندونزی، فیلیپین و تیمور شرقی در قاره‌ی آسیا و کشورهای فیجی، ساموآ، پاپوآ گینه‌ی نو، جزایر سلیمان، وانواتو، ایالت کوئینزلند در شمال شرقی استرالیا، جزیره‌های پلی‌نزی، جزیره‌های کوک (از سرزمین‌های فرادریایی بریتانیا) و گروه‌جزیره‌ی کالدونیای نو (از سرزمین‌های فرادریایی فرانسه) در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: بدن به درازای ۱۰/۳ سانتی‌متر
نگاره: 呂 大腸

سرده‌ی Gymnochanda

نام: شیشه‌ماهی رشته‌ای Filament glassfish
نام علمی: Gymnochanda filamentosa
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشور مالزی در شبه‌جزیره‌ی مالزی و کشور اندونزی در جزیره‌های بورنئو و سوماترا در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۳/۸ سانتی‌متر
نگاره: Zoopet

نام: شیشه‌ماهی شعله Flame glassfish
نام علمی: Gymnochanda flamea
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها، و دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی کشور اندونزی در جزیره‌ی بورنئو در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۲/۳ سانتی‌متر برای نرها و ۱/۷ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Frank Schäfer

نام: شیشه‌ماهی کوتوله Dwarf glassfish
نام علمی: Gymnochanda ploegi
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها، و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی کشور اندونزی در جزیره‌ی بورنئو در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۲/۸ سانتی‌متر
نگاره: Fishbook.com.tw

نام: شیشه‌ماهی شعله‌ی گلگون Rose flame glassfish
نام علمی: Gymnochanda verae
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها، و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی جزیره‌ی بلیتونگ وابسته به کشور اندونزی در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۲/۶ سانتی‌متر
نگاره: Flair Wang

سرده‌ی Parambassis

نام: ماهی لوتی شیشه‌ای رنگین‌کمانی Iridescent glassy perchlet
نام علمی: Parambassis apogonoides
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ و دریاچه‌های آب شیرین همیشگی کشورهای کامبوج، لائوس، تایلند، ویتنام، مالزی و اندونزی در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۱۰ سانتی‌متر
نگاره: Andaman Kaosung

نام: ماهی لوتی شیشه‌ای روز Day's glassy perchlet
نام علمی: Parambassis dayi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، پای‌رودها، و کرانه‌های لب‌شور، کولاب‌های شور و دریاچه‌های دریایی ایالت‌های کرالا و کرناتکه در جنوب غربی کشور هند در جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۱۷/۵ سانتی‌متر
نگاره: Natasha Khardina

نام: شیشه‌ماهی غول‌پیکر Giant glassfish
نام علمی: Parambassis gulliveri
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی کرانه‌های شمالی کشور استرالیا و جنوب جزیره‌ی گینه‌ی نو در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: بدن به درازای ۲۴ سانتی‌متر
نگاره: Nathan Litjens

نام: شیشه‌ماهی گوژسر Humphead glassfish
نام علمی: Parambassis pulcinella
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم جنوب شرقی کشور میانمار و غرب کشور تایلند در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا (بیشتر حوضه‌ی رود سالوین)
اندازه: بدن به درازای ۸ سانتی‌متر
نگاره: leksyka

نام: شیشه‌ماهی هندی Indian glassy fish
نام علمی: Parambassis ranga
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای کشورهای پاکستان، هند، بنگلادش، نپال، کامبوج، میانمار، تایلند و مالزی در شبه‌جزیره‌ی مالزی در جنوب و جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۹/۵ سانتی‌متر
نگاره: Aquadiction

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین