
خانوادهی زمینکنماهیان Platycephalidae، خانوادهای از زیرراستهی زمینکنماهیسانیان، از راستهی عقربماهیسانان و از ردهی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرندهی ۸۲ گونه است که در ۱۸ سرده دستهبندی شدهاند. از برجستهترین گونههای این خانواده میتوان سرتخت شاخکدار و سرتخت تیره را نام برد. گونههای خانوادهی زمینکنماهیان در ژرفای ۱۰ تا ۳۰۰ متری آبهای کرانهای اقیانوسهای هند و آرام زندگی میکنند. بیشتر آنان دریازی هستند، ولی در میان آنان گونههای آب لبشور نیز یافت میشوند.
این جانوران بدنی کشیده و پوشیده از پولک دارند. همچنین آنان سری تخت و سهگوش، دهانی بزرگ و دو بالهی پشتی دارند. از آنجا که این ماهیان کفزی هستند، چشمان آنان روی سرشان جای گرفتهاند. آنان در زیر ماسهها پنهان میشوند و تنها چشمانشان از روی ماسهها آشکارند. همچنین گونههای این خانواده گوشتخوار هستند و خوراک آنان ماهیان کوچک و سختپوستان است. سرتخت درشتپولک با درازای ۱۰ سانتیمتر و سرتخت تیره با وزن ۱۵ کیلوگرم و درازای ۱۲۰ سانتیمتر، کوچکترین و بزرگترین گونههای خانوادهی زمینکنماهیان بهشمار میروند. در این نوشته با ۲۶ گونهی این خانواده آشنا میشویم.
سردهی Ambiserrula

نام: سرتخت گلی Mud flathead
نام علمی: Ambiserrula jugosa
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی جنوب غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۱۵ تا ۵۳ متری) (کرانههای شرقی کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۲۱ سانتیمتر
نگاره: Tony Strazzari
سردهی Cociella

نام: سرتخت تمساح (سرتخت کروکودیل) Crocodile flathead
نام علمی: Cociella crocodilus
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۱۰۰ متری) (از دریای سرخ و شرق قارهی آفریقا تا کشور جزیرهای جزایر سلیمان در قارهی اقیانوسیه و بهسوی شمال تا جنوب کشور ژاپن در شرق قارهی آسیا و بهسوی جنوب تا کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۵۰ سانتیمتر
نگاره: The Hantu Blog

نام: سرتخت خالدار Spotted flathead
نام علمی: Cociella punctata
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: بخش دریامیانی یا پلاژیک، پهنههای زیرکشندی ماسهای و گلیماسهای، و ریشههای زیرآبی مانگرو اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۱۰ تا ۳۰۰ متری) (از دریای سرخ و شرق قارهی آفریقا تا کشور جزیرهای وانواتو در قارهی اقیانوسیه و شمال از جزیرهی تایوان در شرق قارهی آسیا تا کشور پاپوآ گینهی نو در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۳۵ سانتیمتر
نگاره: Rafi Amar

نام: سرتخت د بوفور (تمساحماهی یا سرتخت غولپیکر) De Beaufort's flathead
نام علمی: Cymbacephalus beauforti
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، پهنههای زیرکشندی شنی، ریگی و صخرهای آزاد، پهنههای زیرکشندی ماسهای، آبسنگهای مرجانی و ریشههای زیرآبی مانگرو شرق اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۲ تا ۳۳ متری) (از کشور فیلیپین، جزیرهی بورنئو، گروهجزیرهی ملوک وابسته به کشور اندونزی، کشور پاپوآ گینهی نو، گروهجزیرهی کالدونیای نو (از سرزمینهای فرادریایی فرانسه)، کشور پالائو و جزیرهی یاپ وابسته به میکرونزی تا جزیرهی ایشیگاکی وابسته به کشور ژاپن در شرق قارهی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۵۰ سانتیمتر
نگاره: Bernard DUPONT

نام: سرتخت کوچکچشم Small-eyed flathead
نام علمی: Cymbacephalus bosschei
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی شنی، ریگی و صخرهای آزاد، پهنههای زیرکشندی ماسهای و آبسنگهای مرجانی شرق اقیانوس هند و مرکز غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۵۰ متری) (از کشور فیلیپین، جزیرهی بورنئو، کشور سنگاپور، کشور پاپوآ گینهی نو، دریای آرافورا و غرب کشور استرالیا تا شهرهای داروین و بریزبن کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۴۵ سانتیمتر
نگاره: Glen Whisson

نام: سرتخت ریشریشچشم Fringe-eyed flathead
نام علمی: Cymbacephalus nematophthalmus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، پهنههای زیرکشندی شنی، ریگی و صخرهای آزاد، پهنههای زیرکشندی ماسهای و ریشههای زیرآبی مانگرو مرکز غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۲۰ متری) (از کشور فیلیپین، جزیرهی بورنئو، کشور سنگاپور، جزیرهی سولاوسی وابسته به کشور اندونزی، کشور پاپوآ گینهی نو، جزیرهی جورجیای نو وابسته به کشور جزیرهای جزایر سلیمان تا کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۵۸ سانتیمتر
نگاره: Ian Banks
سردهی Elates

نام: سرتخت کوتوله Dwarf flathead
نام علمی: Elates ransonnettii
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای و گلیماسهای مرکز غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۵ تا ۵۳ متری) (از شاخاب تایلند و کشور فیلیپین در جنوب شرقی قارهی آسیا تا کشور پاپوآ گینهی نو و شمال ایالت کوئینزلند کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۱۹ سانتیمتر
نگاره: Nhobgood
سردهی Inegocia

نام: سرتخت ژاپنی Japanese flathead
نام علمی: Inegocia japonica
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی شرق اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۷ تا ۸۵ متری) (از کشورهای سریلانکا و هند در جنوب قارهی آسیا تا کشور ژاپن در شرق قارهی آسیا؛ و بهسوی جنوب تا دریای چین جنوبی، شاخاب تایلند، کشور اندونزی، کشور پاپوآ گینهی نو، دریای آرافورا و کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۳۵ سانتیمتر
نگاره: Alex Hoschke
سردهی Leviprora

نام: سرتخت درازسر Longhead flathead
نام علمی: Leviprora inops
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: علفهای دریایی (زیرآبی) در شرق اقیانوس هند (ژرفای ۱۰ تا ۵۰ متری) (کرانههای جنوب و جنوب شرقی کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۵۲/۱ سانتیمتر برای نرها و ۶۵/۵ سانتیمتر برای مادهها
نگاره: Oceanicshelley
سردهی Onigocia

نام: سرتخت درشتپولک Large-scale flathead
نام علمی: Onigocia oligolepis
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی، و آبسنگهای مرجانی اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۵ تا ۳۰ متری) (کرانههای کشور آفریقای جنوبی در جنوب قارهی آفریقا و از شمال و شمال غربی کشور استرالیا تا غرب کشور پاپوآ گینهی نو در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۱۰ سانتیمتر
نگاره: Benoit LALLEMENT

نام: سرتخت میجت Midget flathead
نام علمی: Onigocia spinosa
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی شرق اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۸ تا ۲۵۰ متری) (کرانههای جنوبی کشور ژاپن، دریای چین جنوبی و کشور فیلیپین در شرق و جنوب شرقی قارهی آسیا و شمال غربی کشور استرالیا از راه دریاهای تیمور و آرافورا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۲۵ سانتیمتر
نگاره: Dan Schofield
سردهی Papilloculiceps

نام: سرتخت شاخکدار Tentacled flathead
نام علمی: Papilloculiceps longiceps
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: بخش دریامیانی یا پلاژیک غرب اقیانوس هند (ژرفای ۱ تا ۱۵ متری) (از دریای سرخ و شاخاب عقبه تا کشورهای ماداگاسکار و آفریقای جنوبی در شرق قارهی آفریقا)
اندازه: بدن به درازای ۷۰ سانتیمتر
نگاره: Gero.Dill
سردهی سرتختها Platycephalus

نام: سرتخت دندانهدار Toothy flathead
نام علمی: Platycephalus aurimaculatus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی شرق اقیانوس هند (ژرفای ۱۰ تا ۱۶۰ متری) (کرانههای جنوبی کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۵۵ سانتیمتر
نگاره: Sascha Schulz

نام: سرتخت ماسهای جنوبی Southern sand flathead
نام علمی: Platycephalus bassensis
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی شرق اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۱۰۰ متری) (کرانههای جنوبی کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: وزن ۳/۱ کیلوگرم، بدن به درازای ۴۶ سانتیمتر
نگاره: James Peake

نام: سرتخت خالآبی Blue-spotted flathead
نام علمی: Platycephalus caeruleopunctatus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی جنوب غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۴۰ تا ۱۰۰ متری) (کرانههای کشور استرالیا و جزیرهی لرد هاوو در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۴۵ سانتیمتر
نگاره: Pete McGee

نام: سرتخت دمنواری (سرتخت ماسهای شمالی) Bar-tailed flathead
نام علمی: Platycephalus endrachtensis
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای و پایرودهای شرق اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۵۰ متری) (در کرانههای غربی و شرقی کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه و کرانههای جزیرهی بالی وابسته به کشور اندونزی در جنوب شرقی قارهی آسیا)
اندازه: وزن ۵ کیلوگرم، بدن به درازای ۴۵ سانتیمتر
نگاره: Erik Schlogl

نام: سرتخت تیره (سرتخت سیاه) Dusky flathead
نام علمی: Platycephalus fuscus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی شنی، ریگی و صخرهای آزاد، پهنههای زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی، علفهای دریایی (زیرآبی) و پایرودهای غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۳۰ متری) (کرانههای شرقی کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: وزن ۱۵ کیلوگرم، بدن به درازای ۱۲۰ سانتیمتر
نگاره: John Turnbull

نام: سرتخت درازتیغ Longspine flathead
نام علمی: Platycephalus grandispinis
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی شرق اقیانوس هند (ژرفای ۱۰ تا ۷۵ متری) (کرانههای کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۳۸ سانتیمتر
نگاره: Erik Schlogl

نام: سرتخت دمنواری (سرتخت هندی) Bartail flathead
نام علمی: Platycephalus indicus
پایندگی: گونهی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: دریاچههای قلیایی یا لبشور یا آب شور همیشگی، آبسنگهای مرجانی، پایرودها و بخش نورگیر یا اپیپلاژیک (۰ تا ۲۰۰ متر) در اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۳۰ متری) (از دریای سرخ و شرق قارهی آفریقا تا کشور فیلیپین در جنوب شرقی قارهی آسیا؛ و بهسوی شمال تا جنوب ژاپن و شبهجزیرهی کره در شرق قارهی آسیا و بهسوی جنوب تا شمال کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: وزن ۳/۵ کیلوگرم، بدن به درازای ۱۰۰ سانتیمتر
نگاره: Budak

نام: سرتخت صخرهای Rock flathead
نام علمی: Platycephalus laevigatus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، پهنههای زیرکشندی ماسهای و علفهای دریایی (زیرآبی) در شرق اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۲۰ متری) (کرانههای جنوبی کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۵۰ سانتیمتر
نگاره: James Peake

نام: سرتخت مرمری Marbled flathead
نام علمی: Platycephalus marmoratus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی شرق اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (کرانههای جنوبی کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۳۶ سانتیمتر
نگاره: Erik Schlogl

نام: سرتخت خالآبی جنوبی Southern bluespotted flathead
نام علمی: Platycephalus speculator
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی، جلبکهای دریایی یا کتانجک و پایرودهای شرق اقیانوس هند (ژرفای ۱ تا ۳۰ متری) (کرانههای جنوبی کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۹۰ سانتیمتر
نگاره: Ray Turnbull
سردهی Rogadius

نام: سرتخت نوارسیاه Black-banded flathead
نام علمی: Rogadius patriciae
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، پهنههای زیرکشندی ماسهای و آبسنگهای مرجانی شرق اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۱۴ تا ۱۰۰ متری) (از جزیرههای ریوکیوی کشور ژاپن در شرق قارهی آسیا تا شمال کشور استرالیا و گروهجزیرهی کالدونیای نو (از سرزمینهای فرادریایی فرانسه) در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۲۷ سانتیمتر
نگاره: Xavier Rufray

نام: سرتخت خاردار Thorny flathead
نام علمی: Rogadius pristiger
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای، گلیماسهای و گلی اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۱۵ تا ۹۵ متری) (دریای سرخ، دریای عمان، کرانههای کشور جزیرهای ماداگاسکار در شرق قارهی آفریقا، شمال اقیانوس هند، شاخاب تایلند، کرانههای کشورهای اندونزی، فیلیپین، پاپوآ گینهی نو و استرالیا، دریای آرافورا و گروهجزیرهی کالدونیای نو (از سرزمینهای فرادریایی فرانسه) در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۵۰ سانتیمتر
نگاره: Sylvain Le Bris

نام: سرتخت ولاندر Welander's flathead
نام علمی: Rogadius welanderi
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای و آبسنگهای مرجانی (کولابها) در اقیانوسهای هند و آرام (ژرفای ۶ تا ۴۰ متری) (از جزیرهی رئونیون (از سرزمینهای فرادریایی فرانسه) در شرق قارهی آفریقا تا گروهجزیرهی ساموآی آمریکا (از سرزمینهای فرادریایی آمریکا) و بهسوی جنوب تا کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۱۳ سانتیمتر
نگاره: Uwkwaj
سردهی Thysanophrys

نام: سرتخت پوزهمنگولهای Tasselsnout flathead
نام علمی: Thysanophrys cirronasa
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، و پهنههای زیرکشندی ماسهای شرق اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۳۵ متری) (کرانههای کشور استرالیا در قارهی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۳۸ سانتیمتر
نگاره: Ian Shaw
بنمایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین





