خانواده‌ی تبرماهیان یا تبرزین‌ماهیان یا تبرشکمیان یا تبرماهیان آب شیرین Gasteropelecidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی تتراسانیان، از راسته‌ی تتراسانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرنده‌ی ۹ گونه است که در ۳ سرده دسته‌بندی شده‌اند. گونه‌های خانواده‌ی تبرماهیان در کشور پاناما در آمریکای مرکزی و همه‌ی کشورهای آمریکای جنوبی به‌جز کشور شیلی یافت می‌شوند. آنان در زیستگاه‌های آب شیرین همچون رودها، جویبارها، آبگیرها، دریاچه‌ها و دشت‌های تندآبی منطقه‌های گرمسیری زندگی می‌کنند.
این جانوران بدنی تبرزین‌مانند و پوشیده از پولک دارند. همچنین آنان شکمی کوژمانند، باله‌های شکمی کوچک و باله‌های سینه‌ای دراز و بال‌مانند دارند. گونه‌های بزرگ این خانواده دارای باله‌ی چربی و گونه‌های کوچک بدون باله‌ی چربی هستند. همچنین سر، پشت و دُم آنان کم‌وبیش در یک راستا جای گرفته‌اند. گونه‌های خانواده‌ی تبرماهیان در هنگام خطر و یا شکار کردن حشرات کوچک می‌توانند با باله‌های سینه‌ای بال‌مانند خود پرواز کنند. آنان می‌توانند کمینه ۳ متر و بیشینه ۵ متر در هوا پرش انجام دهند. خوراک این ماهیان حشرات کوچک و لارو آنان است. تبرماهی ریزه با درازای ۲/۲ سانتی‌متر و تبرماهی غول‌پیکر با درازای ۶/۸ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌های خانواده‌ی تبرماهیان به‌شمار می‌روند. در این نوشته با ۹ گونه‌ی این خانواده آشنا می‌شویم.

سرده‌ی تبرماهی‌های کوچک Carnegiella

نام: تبرماهی باله‌سیاه Black-winged hatchetfish
نام علمی: Carnegiella marthae
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و دریاچه‌های آب شیرین همیشگی کشورهای ونزوئلا، کلمبیا، شمال شرقی اکوادور، شمال شرقی پرو، شمال شرقی بولیوی و شمال غربی برزیل در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رودهای آمازون و اورینوکو)
اندازه: بدن به درازای ۲/۸ سانتی‌متر
نگاره: Garnelio.de

نام: تبرماهی ریزه Pygmy hatchetfish
نام علمی: Carnegiella myersi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، و چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین جنوب کشور کلمبیا، شمال شرقی اکوادور، پرو، بولیوی و شمال غربی برزیل در شمال غربی آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود آمازون)
اندازه: بدن به درازای ۲/۲ سانتی‌متر
نگاره: Zoobox.de

نام: تبرماهی کوتوله Dwarf hatchetfish
نام علمی: Carnegiella schereri
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در جنوب کشور کلمبیا، شمال شرقی اکوادور، شرق پرو، شمال شرقی بولیوی و شمال غربی برزیل در شمال غربی آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود آمازون)
اندازه: بدن به درازای ۲/۶ سانتی‌متر
نگاره: Frank Schafer

نام: تبرماهی مرمری Marbled hatchetfish
نام علمی: Carnegiella strigata
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشورهای گویان، گویان فرانسه، سورینام، ونزوئلا، شرق کلمبیا، شرق اکوادور، شرق پرو، شمال بولیوی و ایالت‌های آماپا، آکری، آمازوناس، پارا، روندونیا، رورایما و ماتو گروسو در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رودهای آمازون و اورینوکو)
اندازه: بدن به درازای ۳/۵ سانتی‌متر
نگاره: Profi-Aquarium Odenwald

سرده‌ی تبرشکم‌ها Gasteropelecus

نام: تبرماهی نقره‌ای Silver hatchetfish
نام علمی: Gasteropelecus levis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های باتلاقی نیمه‌گرمسیری یا گرمسیری و دریاچه‌های آب شیرین همیشگی ایالت پارا در شمال کشور برزیل در شمال شرقی آمریکای جنوبی (حوضه‌ی رود آمازون پایینی)
اندازه: بدن به درازای ۳/۵ سانتی‌متر
نگاره: Robert Beke

نام: تبرماهی خال‌دار Spotted hatchetfish
نام علمی: Gasteropelecus maculatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در شرق کشور پاناما، غرب کلمبیا و شمال غربی ونزوئلا در شمال آمریکای جنوبی
اندازه: بدن به درازای ۶/۴ سانتی‌متر
نگاره: Yakov Oksman

نام: تبرماهی معمولی (تبرماهی رودخانه‌ای) Common hatchetfish
نام علمی: Gasteropelecus sternicla
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشورهای گویان، گویان فرانسه، سورینام، ترینیداد و توباگو، ونزوئلا، کلمبیا، شمال شرقی اکوادور، شرق پرو، شرق بولیوی و ایالت‌های آکری، آماپا، آمازوناس، مارانیو، ماتو گروسو، پارا، روندونیا، رورایما و توکانتینس در شمال برزیل در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رودهای آمازون، اورینوکو، اسکیبو، توکانتینس، ارگوایا، میاریم و پاراگوئه بالایی)
اندازه: بدن به درازای ۳/۹ سانتی‌متر
نگاره: Garnelio.de

سرده‌ی تبرماهی‌های بزرگ Thoracocharax

نام: تبرماهی غول‌پیکر Giant hatchetfish
نام علمی: Thoracocharax securis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و دریاچه‌های آب شیرین همیشگی جنوب کشور کلمبیا، شمال شرقی پرو، شمال بولیوی و شمال غربی برزیل در آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رودهای آمازون و مادیرا)
اندازه: بدن به درازای ۶/۸ سانتی‌متر
نگاره: Zigermandli

نام: تبرماهی خال‌باله Spotfin hatchetfish
نام علمی: Thoracocharax stellatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشورهای ونزوئلا، کلمبیا، اکوادور، شرق پرو، بولیوی، برزیل، پاراگوئه، اروگوئه و شمال شرقی آرژانتین در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رودهای آمازون، اورینوکو، پارانا و پاراگوئه)
اندازه: بدن به درازای ۶/۷ سانتی‌متر
نگاره: Zoobox.de

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین