خانواده‌ی کفشک‌ماهیان راستین Soleidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی کفشک‌ماهی‌سانیان، از راسته‌ی کفشک‌ماهی‌سانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرنده‌ی ۱۸۴ گونه است که در ۳۲ سرده دسته‌بندی شده‌اند. از برجسته‌ترین گونه‌های این خانواده می‌توان سولنت، حلوای فرش، حلوای طاووس، حلوای معمولی و حلوای لبه‌آبی را نام برد. گونه‌های خانواده‌ی کفشک‌ماهیان راستین در آب‌های اقیانوس‌های اطلس و هند و غرب و مرکز اقیانوس آرام زندگی می‌کنند. دامنه‌ی زیستگاه آنان بیشتر از قاره‌ی اروپا تا کشورهای ژاپن و استرالیا است. بیشتر گونه‌های این خانواده دریازی هستند، ولی در میان آنان گونه‌های آب لب‌شور و آب شیرین نیز یافت می‌شوند. گونه‌های آب شیرین در قاره‌ی آفریقا، جنوب قاره‌ی آسیا، جزیره‌ی گینه نو و کشور استرالیا یافت می‌شوند. این جانوران بدنی پهن، دایره‌ای و پوشیده از پولک دارند. همچنین آنان چشمانی بسیار کوچک، بیرون‌زده و نزدیک به‌هم دارند. کفشک‌ماهیان راستین دارای دهانی کوچک و اندکی زیرین و خط کناری راست هستند. همچنین آنان دارای باله‌های پشتی و مخرجی دراز هستند. این باله‌ها پرتو سخت ندارند و از باله‌ی دُمی تا سر کشیده شده‌اند. باله‌های پشتی و مخرجی در برخی گونه‌ها جدا از باله‌ی دُمی و در برخی پیوسته به آن هستند. همچنین پایه‌ی باله‌ی پشتی از بالای چشم‌ها یا پیش از آن‌ها آغاز می‌شود. برخی گونه‌ها دارای باله‌های سینه‌ای بدون خار و برخی بدون باله‌های سینه‌ای هستند. باله‌های شکمی در پهلوی دارای چشم، بیشتر رشد کرده‌اند.
گونه‌های خانواده‌ی کفشک‌ماهیان راستین بر روی پهلوی چپ خود در بستر دریا می‌خوابند و هر دو چشم آنان در پهلوی راست بدن‌شان جای گرفته‌اند. آنان در زمان نوزادی مانند دیگر ماهیان شنا می‌کنند، ولی کم‌کم شنای آنان به خوابیده دگرگون می‌شود. چشمان این ماهیان نیز در آغاز زندگی مانند دیگر ماهیان در دو سوی بدن‌شان جای دارند، ولی هر چه که به بلوغ نزدیک می‌شوند، چشم دیگرشان که کاربردی نداشته و در زیر بدن‌شان جای گرفته، به پهلوی روی بدن و نیم‌رخ رو به آبِ آنان کوچ می‌کند تا هر دو چشم به‌کار گرفته شوند. بیشتر گونه‌های این خانواده می‌توانند رنگ خود را برابر با پیرامون خود دگرگون کرده و خود را از دید دیگر جانوران پنهان کنند. همچنین آنان کف‌زی هستند و خوراک‌شان سخت‌پوستان کوچک، دیگر بی‌مهرگان و ماهیان کوچک است. Aseraggodes kruppi (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۲/۴ سانتی‌متر و Aseraggodes filiger (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۱۱۰ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌های خانواده‌ی کفشک‌ماهیان راستین به‌شمار می‌روند. در این نوشته که به بخش نخست خانواده‌ی کفشک‌ماهیان راستین می‌پردازد با ۱۸ گونه (از ۳۷ گونه) آشنا می‌شویم.

سرده‌ی Achiroides

نام: -
نام علمی: Achiroides leucorhynchos
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و پای‌رودهای کشورهای تایلند، مالزی و اندونزی در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۸ سانتی‌متر
نگاره: Vince_Adam

سرده‌ی Aesopia

نام: حلوای تک‌شاخ Unicorn sole
نام علمی: Aesopia cornuta
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی، و شیب‌های قاره‌ای و بخش‌های ژرف‌دریایی (۲۰۰ تا ۴۰۰۰ متر) (بسترهای نرم) در اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۸ تا ۱۲۰ متری) (از دریای سرخ و شرق قاره‌ی آفریقا به‌سوی شرق تا گروه‌جزیره‌ی کالدونیای نو (از سرزمین‌های فرادریایی فرانسه) در قاره‌ی اقیانوسیه؛ به‌سوی شمال تا کشور ژاپن در شرق قاره‌ی آسیا و به‌سوی جنوب تا شمال کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۲۵ سانتی‌متر
نگاره: Craigjhowe

سرده‌ی Aseraggodes

نام: حلوای سفید White sole
نام علمی: Aseraggodes albidus
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی غرب اقیانوس آرام (ژرفای ؟ تا ۱۵ متری) (کرانه‌های جزیره‌ی سولاوسی وابسته به کشور اندونزی در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا و کرانه‌های گروه‌جزیره‌ی بیسمارک وابسته به کشور پاپوآ گینه‌ی نو در قاره‌ی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۲/۹ سانتی‌متر
نگاره: Uwkwaj

نام: حلوای جنوبی Southern sole
نام علمی: Aseraggodes haackeanus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای و علف‌های دریایی (زیرآبی) در شرق اقیانوس هند (ژرفای ۲۰ تا ۳۰ متری) (کرانه‌های جنوبی کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۱۴ سانتی‌متر
نگاره: Henrycarrick

نام: -
نام علمی: Aseraggodes kaianus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی، و شیب‌های قاره‌ای و بخش‌های ژرف‌دریایی (۲۰۰ تا ۴۰۰۰ متر) (بسترهای نرم) در غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۱۰۰ تا ۲۵۲ متری) (کرانه‌های جنوبی کشور ژاپن، کشور چین، جزیره‌ی تایوان، کشور فیلیپین و جزیره‌های کی وابسته به کشور اندونزی در شرق و جنوب شرقی قاره‌ی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۱۴ سانتی‌متر
نگاره: Hal Beral

نام: -
نام علمی: Aseraggodes lenisquamis
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای و کرانه‌های شنی جنوب غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۴ تا ۱۰ متری) (کرانه‌های ایالت نیو ساوت ولز در جنوب شرقی کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۱۰/۲ سانتی‌متر
نگاره: Sarah-Sydneydives

نام: حلوای آمبون Ambon sole
نام علمی: Aseraggodes suzumotoi
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی، و کارست‌ها و غارهای کرانه‌ای غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۴ تا ۲۶ متری) (کرانه‌های کشور اندونزی در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۷/۵ سانتی‌متر
نگاره: Benoit Segerer

نام: حلوای ترز Therese's sole
نام علمی: Aseraggodes therese
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی شنی، ریگی و صخره‌ای آزاد، پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای و آب‌سنگ‌های مرجانی شرق مرکز اقیانوس آرام (ژرفای ۲ تا ۲۶ متری) (کرانه‌های گروه‌جزیره‌ی هاوایی در قاره‌ی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۶/۶ سانتی‌متر برای نرها و ۵/۵ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: D. Torres-Pulliza

نام: حلوای کوتوله Dwarf sole
نام علمی: Aseraggodes xenicus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای و آب‌سنگ‌های مرجانی اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۱۰ متری) (از کشور تایلند در شرق قاره‌ی آسیا به‌سوی غرب تا کشور جزایر مارشال در قاره‌ی اقیانوسیه؛ به‌سوی جنوب تا جزیره‌ی سولاوسی وابسته به کشور اندونزی در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا و به‌سوی شمال تا جزیره‌ی تایوان و جزیره‌های ریوکیوی کشور ژاپن وابسته به کشور ژاپن در شرق قاره‌ی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۸ سانتی‌متر
نگاره: Colin Marshall

سرده‌ی Brachirus

نام: -
نام علمی: Brachirus aspilos
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، آب‌سنگ‌های مرجانی، پای‌رودها، کرانه‌های شنی و ریشه‌های زیرآبی مانگرو اقیانوس آرام و شرق اقیانوس هند (ژرفای ۲ تا ۳۰ متری) (دریای چین شرقی و کرانه‌های کشورهای ژاپن، تایوان، فیلیپین، ویتنام، سنگاپور و اندونزی در شرق و جنوب شرقی قاره‌ی آسیا و کرانه‌های کشورهای پاپوآ گینه‌ی نو، ساموآ و استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۳۸ سانتی‌متر
نگاره: Xavier Rufray

نام: حلوای سیاه Black sole
نام علمی: Brachirus niger
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، پهنه‌های زیرکشندی گلی و پای‌رودهای جنوب غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۱۲ متری) (کرانه‌های شرقی کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۳۵ سانتی‌متر
نگاره: Erik Schlogl

نام: حلوای آب شیرین Freshwater sole
نام علمی: Brachirus selheimi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای، پهنه‌های هموار و دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور موسمی و دوره‌ای، و پای‌رودهای شمال ایالت کوئینزلند و شمال سرزمین شمالی در شمال کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: بدن به درازای ۱۵ سانتی‌متر
نگاره: Ryan Francis

سرده‌ی Buglossidium

نام: سولنت (حلوای زرد) Solenette
نام علمی: Buglossidium luteum
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای و گلی‌ماسه‌ای و پای‌رودهای شرق اقیانوس اطلس (ژرفای ۵ تا ۴۵۰ متری) (از کشورهای ایسلند و اسکاتلند در غرب قاره‌ی اروپا به‌سوی جنوب تا شمال غربی کشور مراکش در شمال غربی قاره‌ی آفریقا؛ همچنین دریای سرخ، تنگه‌ی کاتگات و دریای بالتیک؛ دریای مدیترانه دربرگیرنده‌ی دریای آدریاتیک، دریای مرمره و دریای بسفر)
اندازه: وزن ۵۳ گرم، بدن به درازای ۲۰ سانتی‌متر
نگاره: Xavier Rufray

سرده‌ی Dicologlossa

نام: حلوای لبه خال‌چشمی Ocellated wedge sole
نام علمی: Dicologlossa hexophthalma
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شرق اقیانوس اطلس (ژرفای ۰ تا ۱۵۰ متری) (غرب دریای مدیترانه؛ کرانه‌های کشور پرتغال در جنوب غربی قاره‌ی اروپا و گروه‌جزیره‌ی مادیرا وابسته به کشور پرتغال و کرانه‌های غربی قاره‌ی آفریقا از کشور موریتانی تا کشور آنگولا)
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتی‌متر
نگاره: Halvard Aas Midtun

سرده‌ی Heteromycteris

نام: حلوای بینی‌قلابی Hook-nosed sole
نام علمی: Heteromycteris hartzfeldii
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای و پای‌رودهای غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۲ تا ۱۵ متری) (کرانه‌های کشورهای فیلیپین، تیمور شرقی، سنگاپور، برونئی، مالزی، اندونزی و جزیره‌ی تایوان در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا و کشورهای استرالیا و پاپوآ گینه‌ی نو در قاره‌ی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتی‌متر
نگاره: Xavier Rufray

سرده‌ی Liachirus

نام: حلوای فرش Carpet sole
نام علمی: Liachirus melanospilos
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی گلی‌ماسه‌ای و پای‌رودهای اقیانوس هند و غرب اقیانوس آرام (ژرفای ۳ تا ۱۰۰ متری) (اقیانوس هند: کرانه‌های گروه‌جزیره‌ی لاکشادویپ وابسته به کشور هند در جنوب قاره‌ی آسیا؛ غرب اقیانوس آرام: از جنوب کشور ژاپن در شرق قاره‌ی آسیا به‌سوی جنوب تا کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۱۵ سانتی‌متر
نگاره: Uwkwaj

سرده‌ی Microchirus

نام: حلوای چهارچشم Foureyed sole
نام علمی: Microchirus ocellatus
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شرق اقیانوس اطلس و غرب اقیانوس هند (ژرفای ۱۰ تا ۳۰۰ متری) (شرق اقیانوس اطلس: جنوب غربی شبه‌جزیره‌ی ایبری، کرانه‌های گروه‌جزیره‌ی مادیرا وابسته به کشور پرتغال، گروه‌جزیره‌ی قناری وابسته به کشور اسپانیا و کشورهای سنگال، غنا، گینه‌ی بیسائو و سیرالئون در غرب قاره‌ی آفریقا، دربرگیرنده‌ی دریای مدیترانه؛ غرب اقیانوس هند: کرانه‌های شرقی کشور آفریقای جنوبی در جنوب قاره‌ی آفریقا)
اندازه: وزن ۷۰ گرم، بدن به درازای ۲۱ سانتی‌متر
نگاره: Dennis Rabeling

سرده‌ی Monochirus

نام: حلوای سبیل‌دار Whiskered sole
نام علمی: Monochirus hispidus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای و گلی‌ماسه‌ای، جلبک‌های دریایی یا کتانجک و علف‌های دریایی (زیرآبی) در دریای مدیترانه (ژرفای ۱۰ تا ۲۵۰ متری)
اندازه: بدن به درازای ۲۲ سانتی‌متر
نگاره: Sylvain Le Bris

گونه‌های خانواده‌ی کفشک‌ماهیان راستین (بخش نخست) - (بخش دوم)

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین