خانواده‌ی رفتگرماهیان یا لوچ‌ماهیان خاردار یا لوچ‌ماهیان راستین Cobitidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی لوچ‌ماهی‌سانیان، از راسته‌ی کپورماهی‌سانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرنده‌ی ۲۳۰ گونه است که در ۲۲ سرده دسته‌بندی شده‌اند. از برجسته‌ترین گونه‌های این خانواده می‌توان لوچ گونتیا، لوچ برکه‌ای، لوچ کولی، لوچ خاردار، لوچ خاردار معمولی، لوچ خاردار طلایی و هواماهی را نام برد. گونه‌های خانواده‌ی رفتگرماهیان در زیستگاه‌های آب شیرین همچون جویبارها و رودهای قاره‌های اروپا و آسیا و کشور مراکش زندگی می‌کنند، هرچند در میان آنان گونه‌های آب لب‌شور نیز یافت می‌شوند.
این جانوران بدنی کشیده، کرمی‌مانند تا دوکی‌مانند و پوشیده از پولک دارند. همچنین آنان ۳ تا ۶ جفت سبیلک در نزدیکی دهان زیرین‌شان دارند. این ماهیان می‌توانند با این سبیلک‌ها خوراک خود را در آب‌های تیره و کدر و همچنین در شن‌ها و ماسه‌ها پیدا کنند. گونه‌های این خانواده دارای خار زیرچشمی، دهانی کوچک و یک ردیف دندان گلویی هستند. آنان در هر ردیف، کمینه ۸ دندان دارند. باله‌ی پشتی در میان بدن و کم‌وبیش روبه‌روی باله‌های شکمی جای گرفته است. گونه‌های خانواده‌ی رفتگرماهیان کف‌زی و همه‌چیزخوارند و خوراک آنان سخت‌پوستان آبزی، حشرات، دیگر بی‌مهرگان کوچک، مواد آواری، پسماندها و لاشه است. Lepidocephalichthys eleios (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۲/۳ سانتی‌متر و Lepidocephalichthys manipurensis (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۵۶ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌های خانواده‌ی رفتگرماهیان به‌شمار می‌روند. در این نوشته که به بخش نخست خانواده‌ی رفتگرماهیان می‌پردازد با ۱۸ گونه (از ۳۷ گونه) آشنا می‌شویم.

سرده‌ی لوچ‌های رخ‌اسبی Acantopsis

نام: لوچ رخ‌اسبی پیسه Piebald horseface loach
نام علمی: Acantopsis rungthipae
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشورهای تایلند، کامبوج، لائوس و ویتنام در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا (بیشتر حوضه‌ی رودهای تاپی، مائه‌کلونگ، مکونگ، چائو پرایا، بانگ پاکونگ و ولو)
اندازه: بدن به درازای ۱۲ سانتی‌متر
نگاره: Joel Sartore

سرده‌ی Canthophrys

نام: لوچ گونگوتا Gongota loach
نام علمی: Canthophrys gongota
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشورهای هند، بنگلادش و نپال در جنوب قاره‌ی آسیا (بیشتر حوضه‌ی رودهای گنگ و برهماپوترا)
اندازه: بدن به درازای ۱۳/۳ سانتی‌متر
نگاره: Thewetspottropicalfish

سرده‌ی لوچ‌های خاردار Cobitis

نام: لوچ خاردار ایتالیایی Italian spined loach
نام علمی: Cobitis bilineata
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، منطقه‌های ذخیره‌سازی آب، آبگیرها، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های کشورهای کرواسی، ایتالیا، اسلوونی و سوئیس در جنوب قاره‌ی اروپا
اندازه: بدن به درازای ۶/۵ سانتی‌متر برای نرها و ۱۰ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Jorg Freyhof

نام: لوچ راه‌راه ژاپنی Japanese striped loach
نام علمی: Cobitis biwae
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در جزیره‌های هونشو، شیکوکو و کیوشو کشور ژاپن در شرق قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۱۰/۹ سانتی‌متر
نگاره: Seotaro

نام: -
نام علمی: Cobitis delicata
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در جزیره‌ی هونشو کشور ژاپن در شرق قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۹/۵ سانتی‌متر برای نرها و ۱۱ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Shigefumi KANAO

نام: لوچ خاردار دانوبی Danubian striped loach
نام علمی: Cobitis elongatoides
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین، منطقه‌های ذخیره‌سازی آب، آبگیرها، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های کشورهای اتریش، بوسنی و هرزگوین، بلغارستان، کرواسی، چک، آلمان، مجارستان، مولداوی، مونته‌نگرو، مقدونیه شمالی، لهستان، رومانی، صربستان، اسلواکی، اسلوونی و اوکراین در قاره‌ی اروپا (بیشتر حوضه‌ی رود دانوب، زهکشی رودهای اودرا و البه بالایی و رود آرجش)
اندازه: بدن به درازای ۱۴/۶ سانتی‌متر برای نرها و ۱۳ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Petr Muckstein

نام: لوچ خاردار پونتین Pontine spined loach
نام علمی: Cobitis feroniae
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشور ایتالیا در جنوب قاره‌ی اروپا
اندازه: بدن به درازای ۷/۲ سانتی‌متر
نگاره: Davide Bellucci

نام: لوچ خاردار ناکدونگ Nakdong spined loach
نام علمی: Cobitis hankugensis
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشور کره‌ی جنوبی در شرق قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۷/۳ سانتی‌متر
نگاره: Jeon, Hyung-Bae

نام: لوچ خاردار لوروس Louros spined loach
نام علمی: Cobitis hellenica
پایندگی: گونه‌ی در نزدیکی هشدار (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، دریاچه‌های آب شیرین همیشگی، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های غرب کشور یونان در جنوب قاره‌ی اروپا (بیشتر زهکشی‌های رودهای لوروس و کالاماس)
اندازه: بدن به درازای ۹ سانتی‌متر
نگاره: Jorg Freyhof

نام: -
نام علمی: Cobitis magnostriata
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و دریاچه‌های آب شیرین همیشگی جزیره‌ی هونشو کشور ژاپن در شرق قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتی‌متر
نگاره: Vika-Niki

نام: لوچ خاردار اهرید Ohrid spined loach
نام علمی: Cobitis ohridana
پایندگی: گونه‌ی در نزدیکی هشدار (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، دریاچه‌های آب شیرین همیشگی، چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های کشورهای آلبانی، یونان، مونته‌نگرو، مقدونیه شمالی و صربستان در جنوب قاره‌ی اروپا
اندازه: بدن به درازای ۶/۸ سانتی‌متر
نگاره: Riccardo Novaga

نام: لوچ خاردار ایبریای جنوبی Southern Iberian spined loach
نام علمی: Cobitis paludica
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، دریاچه‌های آب شیرین همیشگی، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های کشورهای اسپانیا و پرتغال در شبه‌جزیره‌ی ایبری در جنوب غربی قاره‌ی اروپا
اندازه: بدن به درازای ۱۳ سانتی‌متر
نگاره: Joel Sartore

نام: لوچ خاردار سیبری Siberian spiny loach
نام علمی: Cobitis sinensis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در استان‌های هاینان، یون‌نان، گوانگ‌شی و گوانگ‌دونگ در جنوب شرقی کشور چین در شرق قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۱۵/۳ سانتی‌متر
نگاره: Ben Tsai

نام: لوچ خاردار بلغاری Bulgarian spined loach
نام علمی: Cobitis strumicae
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین، منطقه‌های ذخیره‌سازی آب، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های کشورهای بلغارستان، یونان، مقدونیه شمالی و شمال غربی ترکیه در جنوب قاره‌ی اروپا
اندازه: بدن به درازای ۷/۵ سانتی‌متر برای نرها و ۱۱ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Riccardo Novaga

نام: لوچ خاردار Spined loach
نام علمی: Cobitis taenia
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین، منطقه‌های ذخیره‌سازی آب، آبگیرها، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های شمال غربی کشور قزاقستان در آسیای میانه و کشورهای بلاروس، بلژیک، چک، دانمارک، استونی، فنلاند، فرانسه، آلمان، لتونی، لیتوانی، لوکزامبورگ، مولداوی، هلند، نروژ، لهستان، روسیه، اسلواکی، سوئد، سوئیس، شمال غربی ترکیه، اوکراین و بریتانیا در قاره‌ی اروپا
اندازه: بدن به درازای ۱۳/۵ سانتی‌متر برای نرها و ۹/۵ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Jorg Freyhof

نام: لوچ خاردار تریکونیس Trichonis spined loach
نام علمی: Cobitis trichonica
پایندگی: گونه‌ی در نزدیکی هشدار (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، دریاچه‌های آب شیرین همیشگی، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های غرب کشور یونان در قاره‌ی اروپا (بیشتر حوضه‌ی رود ایچلس)
اندازه: بدن به درازای ۱۰/۲ سانتی‌متر
نگاره: Jorg Freyhof

نام: لوچ خاردار واردار Vardar spined loach
نام علمی: Cobitis vardarensis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های کشورهای یونان و مقدونیه شمالی در جنوب قاره‌ی اروپا
اندازه: بدن به درازای ۱۱ سانتی‌متر برای نرها و ۹ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Davide Bellucci

نام: لوچ خاردار والتورنو Volturno spined loach
نام علمی: Cobitis zanandreai
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، دریاچه‌های آب شیرین همیشگی، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های کشور ایتالیا در جنوب قاره‌ی اروپا (بیشتر زهکشی رود والتورنو)
اندازه: بدن به درازای ۶ سانتی‌متر برای نرها و ۷/۵ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Davide Bellucci

گونه‌های خانواده‌ی رفتگرماهیان (بخش نخست) - (بخش دوم)

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین