
خانوادهی گورامیان Osphronemidae، خانوادهای از زیرراستهی مازماهیسانیان، از راستهی مازماهیسانان و از ردهی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرندهی ۱۳۵ گونه است که در ۱۴ سرده دستهبندی شدهاند. تاکنون ۱ سرده از خانوادهی گورامیان نابود شده و از میان رفتهاند. از برجستهترین گونههای این خانواده میتوان گورامی فیلگوش، گورامی غولپیکر، ماهی جنگجوی سیامی و ماهی بهشتی را نام برد. گونههای خانوادهی گورامیان در زیستگاههای آب شیرین کشورهای پاکستان و هند، جنوب شرقی قارهی آسیا و شبهجزیرهی کره زندگی میکنند. بیشتر گونههای این خانواده در زیستگاههای آب شیرین همچون رودها و دریاچهها زندگی میکنند، ولی در میان آنان گونههای آب لبشور نیز یافت میشوند.
این جانوران بدنی کشیده یا بیضیمانند و پوشیده از پولک دارند. همچنین آنان سری بزرگ، آروارهی پایینی بیرون زده و بالههای پشتی و مخرجی دراز دارند. برخی از این ماهیان در بخش پیشین بالهی شکمی خود، دارای پرتوهایی دراز و باریک هستند. گونههای خانوادهی گورامیان در سرشان اندام و ساختاری مازمانند یا هزارتومانند همچون شش دارند. آنان با این اندام در آبهای دارای کمبود اکسیژن، از راه هوای بیرون از آب دموبازدم انجام میدهند. این ماهیان بیشتر سرگرم فرو دادن هوا در لبهی آب دیده میشوند.
بسیاری از گونههای خانوادهی گورامیان از تخمهای خود نگهداری میکنند. برخی از آنان همچون ماهی بتا دهانپرور کرابی، تخمها را تا زمان زاده شدن نوزادان در دهان خود نگهداری میکنند. همچنین برخی دیگر همانند ماهی جنگجوی سیامی، آشیانههای حبابی میسازند. برخی از گونههای خانوادهی گورامیان همچون گونههای سردههای Belontia، Trichopsis و Macropodus همهچیزخوارند. برخی دیگر همانند گونههای سردهی Trichogaster بیشتر گیاهخوار هستند و برخی نیز همچون گونههای سردهی Betta گوشتخوار هستند و خورکشان میگو، ماهی و حشرات است. ماهی بتا سرماری با درازای ۲ سانتیمتر و گورامی غولپیکر با درازای ۷۰ سانتیمتر، کوچکترین و بزرگترین گونههای خانوادهی گورامیان بهشمار میروند. در این نوشته که به بخش نخست خانوادهی گورامیان میپردازد با ۲۸ گونه (از ۸۴ گونه) آشنا میشویم.
زیرخانوادهی گورامیان دمشانهای Belontiinae
سردهی گورامیهای دمشانهای Belontia

نام: دمشانهای مالایی Malay combtail
نام علمی: Belontia hasselti
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها)، خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارها؛ دریاچههای آب شیرین همیشگی، و جویها، آبراهههای زهکشی و کانالهای جنوب کشور ویتنام، جنوب تایلند، مالزی در شبهجزیرهی مالزی و اندونزی در جزیرههای بورنئو و سوماترا در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتیمتر
نگاره: AVNJ

نام: دمشانهای سیلانی Ceylonese combtail
نام علمی: Belontia signata
پایندگی: گونهی آسیبپذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) در جنوب غربی کشور جزیرهای سریلانکا در جنوب قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۱۸ سانتیمتر
نگاره: Lubomir Klatil
زیرخانوادهی گورامیان غولپیکر Osphroneminae
سردهی گورامیهای غولپیکر Osphronemus

نام: گورامی فیلگوش Elephant ear gourami
نام علمی: Osphronemus exodon
پایندگی: گونهی آسیبپذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) و استخرها و مردابهای آب شیرین موسمی و دورهای کشورهای تایلند، لائوس و کامبوج در جنوب شرقی قارهی آسیا (بیشتر حوضهی رود مکونگ)
اندازه: بدن به درازای ۶۰ سانتیمتر
نگاره: Klaus Rudloff

نام: گورامی غولپیکر Giant gourami
نام علمی: Osphronemus goramy
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها)، دریاچهها، استخرها و مردابهای آب شیرین همیشگی، دریاچهها، استخرها و مردابهای آب شیرین موسمی و دورهای، منطقههای ذخیرهسازی آب و آبگیرهای کشورهای کامبوج، تایلند، ویتنام، مالزی و اندونزی در جنوب شرقی قارهی آسیا (بیشتر حوضهی رودهای مکونگ، چائو پرایا و کلونگ) (گورامی غولپیکر به کشورهای فیلیپین، سنگاپور، چین، هند، سریلانکا، استرالیا، پاپوآ گینهی نو، کلمبیا، گویان فرانسه، سورینام، هائیتی، ماداگاسکار، موریس و سیشل، جزیرهی تایوان، جزیرهی رئونیون، جزیرهی مارتینیک و گروهجزیرهی کالدونیای نو (از سرزمینهای فرادریایی فرانسه) نیز برده شده و جانور بومی این سرزمینها بهشمار نمیرود.)
اندازه: بدن به درازای ۷۰ سانتیمتر
نگاره: F1jherbert

نام: گورامی غولپیکر دمسرخ Giant red tail gourami
نام علمی: Osphronemus laticlavius
پایندگی: گونهی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) در ایالت صباح کشور مالزی در جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا (بیشتر حوضهی رودهای کیناباتانگان و سگاما)
اندازه: بدن به درازای ۵۰ سانتیمتر
نگاره: Hectonichus

نام: -
نام علمی: Osphronemus septemfasciatus
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) در کشورهای برونئی، مالزی و اندونزی در جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۵۰ سانتیمتر
نگاره: Bob|P-&-S
زیرخانوادهی Luciocephalinae
سردهی Luciocephalus

نام: سراردکماهی خالسبز Green-spotted pikehead
نام علمی: Luciocephalus aura
پایندگی: گونهی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) و خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارهای جنوب جزیرهی سوماترا وابسته به کشور اندونزی در جنوب شرقی قارهی آسیا (بیشتر حوضهی رودهای باتانگ هاری و موسی)
اندازه: بدن به درازای ۱۰/۵ سانتیمتر
نگاره: Aquatics More

نام: سراردکماهی Pikehead
نام علمی: Luciocephalus pulcher
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) و خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارهای کشورهای تایلند، سنگاپور، برونئی، مالزی و اندونزی در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتیمتر
نگاره: Olx.pl
سردهی Sphaerichthys

نام: گورامی کروکودیل غولپیکر Giant chocolate gourami
نام علمی: Sphaerichthys acrostoma
پایندگی: گونهی آسیبپذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) و خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارهای کشور اندونزی در جنوب جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۴/۶ سانتیمتر
نگاره: Mikael Hakansson

نام: گورامی شکلاتی Chocolate gourami
نام علمی: Sphaerichthys osphromenoides
پایندگی: گونهی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) و خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارهای کشورهای مالزی و اندونزی در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۶ سانتیمتر
نگاره: Zoobox.de

نام: گورامی شکلاتی نوارصلیبی Crossband chocolate gourami
نام علمی: Sphaerichthys selatanensis
پایندگی: گونهی در نزدیکی هشدار (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) و خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارهای کشور اندونزی در جنوب جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتیمتر
نگاره: Mikael Hakansson

نام: گورامی سامورایی (گورامی شکلاتی وایلانت) Samurai gourami
نام علمی: Sphaerichthys vaillanti
پایندگی: گونهی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) و خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارهای کشور اندونزی در جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۳/۹ سانتیمتر
نگاره: Fontok
سردهی Ctenops

نام: گورامی فریل (گوارمی نوبل) Frail gourami
نام علمی: Ctenops nobilis
پایندگی: گونهی در نزدیکی هشدار (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) در کشور بنگلادش و ایالتهای آسام، بنگال غربی، بیهار و سیکیم در شرق و شمال شرقی کشور هند در جنوب قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۱۰ سانتیمتر
نگاره: Vemund Vennestrom
سردهی Parasphaerichthys

نام: گورامی خالچشم Eyespot gourami
نام علمی: Parasphaerichthys ocellatus
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) و دریاچههای آب شیرین همیشگی شمال کشور میانمار در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتیمتر
نگاره: Thewetspottropicalfish
سردهی Trichopodus

نام: گورامی مرواریدی Pearl gourami
نام علمی: Trichopodus leerii
پایندگی: گونهی در نزدیکی هشدار (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها)، خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارها؛ و دریاچههای آب شیرین موسمی و دورهای جنوب کشور تایلند، کشور مالزی در شبهجزیرهی مالزی و کشور اندونزی در جزیرههای بورنئو و سوماترا در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۱۲ سانتیمتر
نگاره: Mario Gomes

نام: گورامی مهتابی Moonlight gourami
نام علمی: Trichopodus microlepis
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دورهای و نامنظم؛ تالابهای بیشتر درختچهای، خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارها؛ دریاچهها، استخرها و مردابهای آب شیرین همیشگی و دریاچهها، استخرها و مردابهای آب شیرین موسمی و دورهای کشورهای کامبوج، لائوس تایلند و ویتنام در جنوب شرقی قارهی آسیا (بیشتر حوضهی رودهای مکونگ و چائو پرایا)
اندازه: بدن به درازای ۱۴ سانتیمتر
نگاره: Chien Lee

نام: گورامی پوستماری Snakeskin gourami
نام علمی: Trichopodus pectoralis
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دورهای و نامنظم؛ تالابهای بیشتر درختچهای، خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارها؛ دریاچهها، استخرها و مردابهای آب شیرین همیشگی، دریاچهها، استخرها و مردابهای آب شیرین موسمی و دورهای، منطقههای ذخیرهسازی آب، آبگیرها، آبگیرهای آبزیپروری، زمینهای آبیاری شده (دربرگیرندهی کانالهای آبیاری)، و جویها، آبراهههای زهکشی و کانالهای کشورهای کامبوج، تایلند، ویتنام، میانمار، سنگاپور و مالزی در شبهجزیرهی مالزی در جنوب شرقی قارهی آسیا (بیشتر حوضهی رودهای مکونگ و چائو پرایا) (گورامی پوستماری به کشورهای لائوس، فیلیپین، اندونزی، هنگ کنگ و سریلانکا نیز برده شده و جانور بومی این سرزمینها بهشمار نمیرود.)
اندازه: وزن ۵۰۰ گرم، بدن به درازای ۲۵ سانتیمتر
نگاره: Naturalenvironmentaquatix

نام: گورامی سهخال (گورامی اوپالین) Three spot gourami
نام علمی: Trichopodus trichopterus
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها)، خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارها؛ دریاچهها، استخرها و مردابهای آب شیرین همیشگی، دریاچهها، استخرها و مردابهای آب شیرین موسمی و دورهای، زمینهای آبیاری شده (دربرگیرندهی کانالهای آبیاری)، زمینهای کشاورزی تندابی موسمی، و جویها، آبراهههای زهکشی و کانالهای کشورهای کامبوج، لائوس، میانمار، تایلند، ویتنام، استان یوننان چین، سنگاپور، برونئی، مالزی و اندونزی در جنوب شرقی قارهی آسیا (بیشتر حوضهی رود مکونگ) (گورامی سهخال به کشورهای هند، سریلانکا، فیلیپین، استرالیا، پاپوآ گینهی نو، آمریکا، برزیل، کلمبیا، جامائیکا و جمهوری دومینیکن و جزیرهی تایوان نیز برده شده و جانور بومی این سرزمینها بهشمار نمیرود.)
اندازه: بدن به درازای ۱۵ سانتیمتر
نگاره: Shadowshador
زیرخانوادهی Macropodusinae
سردهی ماهیهای بتا Betta

نام: ماهی بتا آکار Akar betta
نام علمی: Betta akarensis
پایندگی: گونهی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) و خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارهای کشورهای برونئی و مالزی در شمال جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۱۴ سانتیمتر
نگاره: Chien Lee

نام: -
نام علمی: Betta antoni
پایندگی: گونهی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) در کشور اندونزی در غرب جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتیمتر
نگاره: Balitoridae

نام: -
نام علمی: Betta balunga
پایندگی: گونهی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) و خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارهای کشورهای مالزی و اندونزی در جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۴/۹ سانتیمتر
نگاره: Anh Tran

نام: -
نام علمی: Betta ibanorum
پایندگی: گونهی آسیبپذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) و خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارهای کشور مالزی در جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۸/۱ سانتیمتر
نگاره: Colin Dunlop

نام: -
نام علمی: Betta albimarginata
پایندگی: گونهی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) در کشور اندونزی در جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا (بیشتر رود سبوکو)
اندازه: بدن به درازای ۲/۸ سانتیمتر
نگاره: Yourlocalfishstore

نام: ماهی بتا سرماری Snakehead betta
نام علمی: Betta channoides
پایندگی: گونهی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) در کشور اندونزی در مرکز شرق جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا (بیشتر رود ماهاکام)
اندازه: بدن به درازای ۲ سانتیمتر
نگاره: Andreas Tjernshaugen

نام: ماهی بتا غولپیکر Giant betta
نام علمی: Betta anabatoides
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها) و خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارهای کشور اندونزی در جنوب جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۸/۲ سانتیمتر
نگاره: Justin Philbois

نام: ماهی بتا باریک Slim betta
نام علمی: Betta bellica
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارهای کشور مالزی در شبهجزیرهی مالزی و شمال جزیرهی سوماترا وابسته به کشور اندونزی در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۱۰ سانتیمتر
نگاره: Muhammad Rasul

نام: -
نام علمی: Betta simorum
پایندگی: گونهی آسیبپذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرندهی آبشارها)، خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارها؛ و استخرها و مردابهای آب شیرین همیشگی کشور اندونزی در جزیرهی بورنئو و سوماترا در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۶/۴ سانتیمتر
نگاره: Pak Mul

نام: -
نام علمی: Betta brownorum
پایندگی: گونهی آسیبپذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: خلاشها، مردابها، باتلاقها، پودابها و پودهزارهای کشورهای اندونزی و مالزی در جزیرهی بورنئو در جنوب شرقی قارهی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۲/۶ سانتیمتر
نگاره: Aqua Press / Biosphoto
گونههای خانوادهی گورامیان (بخش نخست) - (بخش دوم) - (بخش سوم)
بنمایگان: wikipedia - animaldiversity - fishbase
گردآوری: فرتورچین





