خانواده‌ی رنگین‌ماهیان یا گامبوزیاماهیان یا کپوردندان‌ماهیان زنده‌زا Poeciliidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی کپوردندان‌ماهی‌سانیان، از راسته‌ی کپوردندان‌ماهی‌سانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. در این نوشته که به بخش سوم خانواده‌ی رنگین‌ماهیان می‌پردازد با ۲۴ گونه (از ۷۸ گونه) آشنا می‌شویم.

دنباله‌ی زیرخانواده‌ی Poeciliinae
دنباله‌ی سرده‌ی مولی‌ها Poecilia

نام: مولی اوسوماسینتا Usumacinta molly
نام علمی: Poecilia kykesis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، کرانه‌های لب‌شور، کولاب‌های شور و دریاچه‌های دریایی، دریاچه‌های آب شیرین کرانه‌ای، و منطقه‌های ذخیره‌سازی آب شبه‌جزیره‌ی یوکاتان در جنوب کشور مکزیک در جنوب آمریکای جنوبی و کشور بلیز و گواتمالا در آمریکای مرکزی
اندازه: بدن به درازای ۱۳ سانتی‌متر برای نرها و ۱۰ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Michael Tobler

نام: مولی باله‌بادبانی Sailfin molly
نام علمی: Poecilia latipinna
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین، پای‌رودها، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های جنوب شرقی کشور آمریکا و شرق مکزیک در جنوب شرقی آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۱۵ سانتی‌متر برای نرها و ۱۰ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Rob Van Epps

نام: مولی باله‌کوتاه Shortfin molly
نام علمی: Poecilia mexicana
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، و کارست‌ها و دیگر سیستم‌های آبی زیرزمینی شرق کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی و کشورهای کاستاریکا، گواتمالا، هندوراس و نیکاراگوئه در آمریکای مرکزی
اندازه: بدن به درازای ۱۱ سانتی‌متر
نگاره: GmbH

نام: گوپی تیرینیداد Trinidad guppy
نام علمی: Poecilia obscura
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشور جزیره‌ای ترینیداد و توباگو در دریای کارائیب
اندازه: بدن به درازای ۱/۵ سانتی‌متر
نگاره: Frank Schafer

نام: مولی پارا Para molly
نام علمی: Poecilia parae
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ و پای‌رودهای کشورهای گویان، گویان فرانسه، سورینام و ایالت‌های آماپا و پارا در شمال برزیل در شمال آمریکای جنوبی
اندازه: بدن به درازای ۳ سانتی‌متر برای نرها و ۵ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Frank Schafer

نام: گوپی باتلاقی Swamp guppy
نام علمی: Poecilia picta
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های کشورهای گویان، گویان فرانسه، سورینام، ترینیداد و توباگو، شمال شرقی ونزوئلا و مرکز شمال برزیل در شمال آمریکای جنوبی
اندازه: بدن به درازای ۳ سانتی‌متر برای نرها و ۵ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Elke Weiand

نام: گوپی Guppy
نام علمی: Poecilia reticulata
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین، تالاب‌های زمین‌گرمایی، دلتاهای درون‌بومی همیشگی، منطقه‌های ذخیره‌سازی آب، آبگیرها، زمین‌های آبیاری شده (دربرگیرنده‌ی کانال‌های آبیاری)، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های کشورهای گویان، سورینام، ترینیداد و توباگو، ونزوئلا، آنتیگوآ و باربودا و باربادوس در شمال آمریکای جنوبی (گوپی به کشورهای آلبانی، الجزایر، استرالیا، برزیل، کامبوج، کانادا، کلمبیا، کومور، جمهوری کنگو، جمهوری دموکراتیک کنگو، کاستاریکا، کوبا، دومینیکا، جمهوری دومینیکن، فیجی، آلمان، غنا، هائیتی، هنگ کنگ، هند، اندونزی، اسرائیل، ایتالیا، جامائیکا، ژاپن، کنیا، ماداگاسکار، مالزی، موریس، مکزیک، مراکش، نامیبیا، هلند، نیوزیلند، نیجریه، پاکستان، پالائو، پاناما، پاپوآ گینه‌ی نو، پاراگوئه، پرو، فیلیپین، روسیه، ساموآ، عربستان، سنگال، سنگاپور، اسلواکی، آفریقای جنوبی، سری‌لانکا، اوگاندا، امارات، بریتانیا، آمریکا، وانواتو، ویتنام، زامبیا، چک، مجارستان و تایلند، جزیره‌ی تایوان، جزیره‌های کوک (از سرزمین‌های فرادریایی بریتانیا)، جزیره‌ی گوآم، جزیره‌های ویرجین و گروه‌جزیره‌ی پورتوریکو (از سرزمین‌های فرادریایی آمریکا) و جزیره‌ی مارتینیک، جزیره‌ی مایوت، جزیره‌ی رئونیون، جزیره‌های پلی‌نزی فرانسه، گروه‌جزیره‌ی گوادلوپ و گروه‌جزیره‌ی کالدونیای نو (از سرزمین‌های فرادریایی فرانسه) نیز برده شده و جانور بومی این سرزمین‌ها به‌شمار نمی‌رود.)
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر برای نرها و ۶ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Ziggy_Lilja

نام: مولی لیبرتی (مولی آزادی) Liberty molly
نام علمی: Poecilia salvatoris
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی کشورهای السالوادور، گواتمالا و هندوراس در آمریکای مرکزی
اندازه: بدن به درازای ۷/۶ سانتی‌متر
نگاره: Flair Wang

نام: مولی (مولی معمولی یا مولی مکزیکی) Molly
نام علمی: Poecilia sphenops
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، تالاب‌های بیشتر درختچه‌ای، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، کرانه‌های لب‌شور، کولاب‌های شور و دریاچه‌های دریایی، و دریاچه‌های آب شیرین کرانه‌ای ایالت‌های وراکروز، چیاپاس و اواخاکا در جنوب کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی و کشورهای السالوادور، گواتمالا و هندوراس در آمریکای مرکزی
اندازه: بدن به درازای ۷/۵ سانتی‌متر
نگاره: Mark Henry Sabaj

نام: مولی یوکاتان (مولی باله‌بادبانی غول‌پیکر) Yucatan molly
نام علمی: Poecilia velifera
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی؛ پهنه‌های هموار و دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور موسمی و دوره‌ای؛ شورمرداب‌ها (با سبزه‌های نمایان)، کرانه‌های لب‌شور، کولاب‌های شور و دریاچه‌های دریایی، و دریاچه‌های آب شیرین کرانه‌ای ایالت‌های یوکاتان، کینتانا رو و کامپچه در جنوب کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی (مولی یوکاتان به کشورهای کلمبیا، اسرائیل، پرو، سنگاپور، تایلند، آمریکا، ویتنام و جزیره‌ی تایوان نیز برده شده و جانور بومی این سرزمین‌ها به‌شمار نمی‌رود.)
اندازه: بدن به درازای ۱۵ سانتی‌متر
نگاره: Garnelio.de

نام: مولی جنوبی (کپوردندان خال‌چشمی) Southern molly
نام علمی: Poecilia vivipara
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی، و استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور موسمی و دوره‌ای کشورهای گویان، گویان فرانسه، سورینام، ترینیداد و توباگو، ونزوئلا، برزیل، اروگوئه و مرکز شرق آرژانتین در شرق آمریکای جنوبی
اندازه: بدن به درازای ۷/۸ سانتی‌متر
نگاره: Frank Schafer

نام: زنده‌زای اندر (گوپی اندر) Endler's livebearer
نام علمی: Poecilia wingei
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، دریاچه‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای، پای‌رودها، کرانه‌های لب‌شور، کولاب‌های شور و دریاچه‌های دریایی؛ دریاچه‌های آب شیرین کرانه‌ای، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های مرکز شمال کشور ونزوئلا در شمال آمریکای جنوبی
اندازه: بدن به درازای ۲ سانتی‌متر
نگاره: Zierfische.de

سرده‌ی دم‌شمشیری‌ها Xiphophorus

نام: دم‌شمشیری سرگوسفندی Sheepshead swordtail
نام علمی: Xiphophorus birchmanni
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در مرکز شرق کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۷ سانتی‌متر
نگاره: Radek Sejkora

نام: دم‌شمشیری زرد Yellow swordtail
نام علمی: Xiphophorus clemenciae
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در جنوب کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵/۱ سانتی‌متر
نگاره: Frank Schafer

نام: دم‌شمشیری ظریف Delicate swordtail
نام علمی: Xiphophorus cortezi
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم ایالت‌های ایدالگو و سن لوئیس پوتوسی در مرکز شرق کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر برای نرها و ۵/۵ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Michael Tobler

نام: دم‌شمشیری سبز Green swordtail
نام علمی: Xiphophorus hellerii
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، آبگیرها، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های جنوب کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی و کشورهای بلیز، گواتمالا و هندوراس در آمریکای مرکزی (دم‌شمشیری سبز به کشورهای مصر، عراق، اسرائیل، اردن، فلسطین، عربستان و سوریه  نیز برده شده و جانور بومی این سرزمین‌ها به‌شمار نمی‌رود.)
اندازه: بدن به درازای ۱۴ سانتی‌متر برای نرها و ۱۶ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Michael Tobler

نام: دم‌شمشیری کالمن Kallman's swordtail
نام علمی: Xiphophorus kallmani
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در ایالت وراکروز در جنوب کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۱۰/۵ سانتی‌متر
نگاره: Michael Tobler

نام: دم‌شمشیری کوهستانی Highland swordtail
نام علمی: Xiphophorus malinche
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم ایالت‌های ایدالگو و وراکروز در مرکز شرق کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵/۵ سانتی‌متر
نگاره: Michael Tobler

نام: دم‌شمشیری مونته‌زوما Montezuma swordtail
نام علمی: Xiphophorus montezumae
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین ایالت سن لوئیس پوتوسی در مرکز شرق کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵/۵ سانتی‌متر برای نرها و ۶/۵ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: F. Teigler

نام: دم‌شمشیری کوهی Mountain swordatail
نام علمی: Xiphophorus nezahualcoyotl
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین ایالت‌های سن لوئیس پوتوسی و تامائولیپاس در مرکز شرق کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر برای نرها و ۶ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Fabien Liberge - AFV

نام: دم‌شمشیری کوتوله Pygmy swordtail
نام علمی: Xiphophorus pygmaeus
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم ایالت‌های وراکروز، سن لوئیس پوتوسی و گوآناخوآتو  در مرکز کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر
نگاره: F. Teigler

نام: ماهی پلاتی جنوبی Southern platyfish
نام علمی: Xiphophorus maculatus
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارهای جنوب کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر برای نرها و ۶ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Zierfische.de

نام: ماهی پلاتی گونه‌گون Variable platyfish
نام علمی: Xiphophorus variatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های شرق کشور مکزیک در جنوب آمریکای شمالی (ماهی پلاتی گونه‌گون به کشورهای آمریکا، کلمبیا، کاستاریکا، سنگاپور و هنگ کنگ نیز برده شده و جانور بومی این سرزمین‌ها به‌شمار نمی‌رود.)
اندازه: بدن به درازای ۷ سانتی‌متر
نگاره: Zierfische.de

سرده‌ی Phalloceros

نام: ماهی میلیون تیره Dusky millions fish
نام علمی: Phalloceros caudimaculatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشور اروگوئه، شمال شرقی آرژانتین و ایالت‌های ریو گرانده جنوبی و سانتا کاتارینا در جنوب برزیل در جنوب شرقی آمریکای جنوبی
اندازه: بدن به درازای ۳/۵ سانتی‌متر برای نرها و ۶ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Gustavo Casas

گونه‌های خانواده‌ی رنگین‌ماهیان (بخش نخست) - (بخش دوم) - (بخش سوم) 

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین