
در این بخش از مجلهی اینترنتی روز تازه، غزل شمارهی ۳۴۵ از غزلیات دیوان حافظ، به همراه معنی و فال گردآوری شده است.
غزل شمارهی ۳۴۵ - بی تو ای سرو روان، با گل و گلشن چه کنم
۱. بی تو ای سروِ روان، با گل و گلشن چه کنم؟ - زلفِ سنبل چه کشَم عارضِ سوسن چه کنم؟
معنی: بی تو ای یار خوشاندام خرامان، گل و گلزار به چه درد من میخورد، برای چه با زلف گل سنبل بازی کنم و گلبرگهای لطیف گل سوسن به چه کارم میآید.
۲. آه کز طعنهی بدخواه ندیدم رویت - نیست چون آینهام روی ز آهن، چه کنم؟
معنی: افسوس که بر اثر سرزنش و زخم زبان بدگویان نتوانستم روی تو را ببینم. چه میشود کرد، آخر روی من را مثل صورت آینه از آهن نساختهاند.
۳. برو ای ناصِح و بر دردکشان خرده مگیر - کارفرمایِ قَدَر میکند این، من چه کنم؟
معنی: ای اندرزگو برو و به بینوایانِ دُردنوش ایراد مگیر. آنکه سرنوشت را رقم زده چنین خواسته و کار دیگری از من برنمیآید.
۴. برقِ غیرت چو چُنین میجَهَد از مَکمَنِ غیب - تو بفرما که منِ سوخته خرمن چه کنم؟
معنی: وقتی از نهانگاه معبود اینگونه برق حمیت و غیرت میجهد (خرمن وجودِ مشتاقان خود را به آتش میکشد) تو به من بگو که دیگر چه کاری از من سوخته خرمن برمیآید؟
۵. شاهِ تُرکان چو پسندید و به چاهم انداخت - دستگیر ار نشود لطفِ تَهَمتَن چه کنم؟
معنی: وقتی شاه ترکان چنین پسندید که مرا به بند بکشد و در چاهم انداخت، اگر لطف رستم شامل حال من نشود چه میتوانم کرد؟
۶. مددی گر به چراغی نکند آتشِ طور - چارهی تیرهشبِ وادی ایمن چه کنم؟
معنی: اگر آتش کوه طور با نور چراغ خود کمکی به روشن شدن اطراف نکند، من سیاهی شب بیابان ایمن را چگونه چاره کنم؟
۷. حافظا خُلدِبَرین خانهی موروثِ من است - اندر این منزلِ ویرانه نشیمن چه کنم؟
معنی: حافظ، بهشت برین خانهی ارثی پدری من است، برای چه در این دنیای ویرانه مسکن گزینم؟
فال و تعبیر غزل شمارهی ۳۴۵ دیوان حافظ:
از طعنه و زخم زبان مردم خسته شدهاید. مدام از شما ایراد میگیرند و کسی قدر زحمتتان را نمیداند. هنرتان را رو کنید تا آنهایی که رقیب و حسود هستند شکست بخورند. بلند شوید و لباس رزم بر تن کنید. شکستناپذیر باشید تا بتوانید ویرانهی دلتان را آباد نمایید و به آرزویتان برسید.
معنی برخی واژگان غزل:
سرو روان: (استعاره) محبوب خوشاندام و خوشخرام.
زلف سنبل: گل سنبل به سبب درهم پیچیدگی گلبرگهایش به زلف تشبیه شده.
عارض سوسن: چهرهی سوسن که بهرنگ سفید است.
طعنه: زخم زبان، ملامت، سرزنش و در اصل بهمعنای نیزه زدن است.
بدخواه: بداندیش.
روی: چهره، رویهی اشیاء.
ناصح: نصیحتگو.
دُردکشان: آنان که دُردی آشامند و بهجای شراب زلال گرانقیمت دُردِ شراب ارزان مینوشند. کنایه از مردم بینوا و معتاد به شراب.
کارفرمای قَدَر: مقدرات الهی، آنکه سرنوشت را رقم میزند.
برق غیرت: (اضافهی تشبیهی) غیرت به برق تشبیه شده.
غیرت: حسد، حمیّت.
مَکمَن: کمینگاه، نهانگاه.
مَکمَن غیب: عالم اسرار، عالم غیب.
شاهِ ترکان: کنایه از افراسیاب پدر منیژه است که بیژن پسر گیو و نوهی دختری رستم وعاشق منیژه را در چاهی حبس کرد.
تهمتن: لقب رستم که بیژن را از چاه نجات داد.
آتش طور: نوری که در کوه درخشید و حضرت موسی آن را دید.
وادی ایمن: بیابان نزدیک کوه طور و جانب راست آنکه موسی در شبی تاریک در آنجا بهدنبال آتش و روشنایی میگشت.
خُلدِبرین: بهشت جاویدان بالا.
موروث: به ارث گذاشته شده.
اندرین منزل ویرانه: در این دنیا.
نشیمن کردن: منزل کردن، مسکن گرفتن.
معنی شعر برگرفته از کتاب شرح جلالی بر حافظ، نوشتهی دکتر عبدالحسین جلالیان
نگاره: فرتورچین
گردآوری: فرتورچین





