
در این بخش از مجلهی اینترنتی روز تازه، غزل شمارهی ۳۷۱ از غزلیات دیوان حافظ، به همراه معنی و فال گردآوری شده است.
غزل شمارهی ۳۷۱ - ما درس سحر در ره میخانه نهادیم
۱. ما درس سحر در ره میخانه نهادیم - محصول دعا در ره جانانه نهادیم
معنی: ما درس و بحث سحرگاهان را در راه میکدهی عرفان و حاصل دعا و نماز صبحگاهی را در راه معشوق فدا کردیم.
۲. در خرمن صد زاهد عاقل زند آتش - این داغ که ما بر دل دیوانه نهادیم
معنی: این آتش سوزناک عشقی را که ما بر دل دیوانه زدیم، شعله در خرمن پارسایی صد زاهد خردمند افکنده و آن را آتش خواهد زد.
۳. سلطان ازل گنج غم عشق به ما داد - تا روی در این منزل ویرانه نهادیم
معنی: از روزی که رو بهسوی این ویرانسرای دنیا کردیم، آفرینندهی ازلی گنج گرانبهای غم عشق را به ما ارزانی داشت.
۴. در دل ندهم ره پس از این مهر بتان را - مهر لب او بر در این خانه نهادیم
معنی: از این پس مهر و محبت زیبارویان دیگری را در دل خود راه نخواهم داد. دَرِ این خانه را با نقش لب محبوب خود مُهر و موم کردهام.
۵. در خرقه از این بیش منافق نتوان بود - بنیاد از این شیوه رندانه نهادیم
معنی: بیش از این نمیتوان بهصورت منافقان در خرقهی زهد به سر برد، ما اساس کار را بر این شیوهی رندان بنا کردیم که یکرنگ باشیم.
۶. چون میرود این کشتی سرگشته که آخر - جان در سر آن گوهر یک دانه نهادیم
معنی: این کشتی سرگردان عمر چه مسیری را میپیماید که ما عاقبت جان خود را بر سر تحصیل آن مروارید یکتای مقصود از دست دادیم.
۷. المنة للَّه که چو ما بیدل و دین بود - آن را که لقب عاقل و فرزانه نهادیم
معنی: خدای را شکر که معلوم شد کسانی را که ما عاقل و فرزانه به حساب میآوردیم مانند ما دین و دل از دست داده بودند.
۸. قانع به خیالی ز تو بودیم چو حافظ - یا رب چه گداهمت و بیگانه نهادیم
معنی: مانند حافظ ما به خیالی از تو قناعت کردیم (و در راه طلب سعی و عمل نداشتیم) خدایا ما چقدر کمهمت و ناآشنا به راه و روش و اساس کار سیر و سلوکیم.
فال و تعبیر غزل شمارهی ۳۷۱ دیوان حافظ:
هنوز در اول راهید. عجله نکنید. به مرحلهی بالای زهد و عقل نرسیدهاید. پس صبر کنید تا کارها خراب نشود و غم به دلتان راه پیدا نکند. مواظب دوستان خودتان باشید که گرگ هستند در لباس میش. آنها میخواهند بنیادتان را از بین ببرند و دل و دینتان را بگیرند و نگذارند به مقصود برسید. پس عاقل باشید.
معنی برخی واژگان غزل:
درس سحر: درس سحرگاهی و مباحثهای که طلاب بههنگام سحر پس از دعا و نماز به آن مشغول میشوند.
محصول دعا: حاصل و ثواب نماز و دعای سحری.
این داغ: داغ عشق، کنایه از داغ کردن و سوزانیدن موضع بهمنظور علامتگذاری با آهن تفته و در اینجا داغ کردن دل با آتش عشق منظور است.
سلطانِ ازل: خالق متعال، آفرینندهی کاینات که در روز بیزمان ازل جهان و جهانیان را بیافرید.
منزل ویرانه: کنایه از دنیا.
بُتان: زیبارویان.
مُهر: نشان، علامت.
منافق: دورو، مزور، کسی که ظاهرش با باطنش فرق دارد.
بنیاد: اساس کار.
از این شیوه رندانه: بر این شیوه رندان.
چون میرود: چگونه حرکت میکند، چگونه سیر میکند.
سرگشته: بیهدف.
این کشتی سرگشته: مراد کشتی حیات و عمر انسان است.
گوهر یک دانه: مروارید یکتا، کنایه از گوهر مقصود و کشف مبدا آفرینش و شناخت ذات متعال.
اَلمِنَّۀ لله: سپاس خدای را.
بیدل و دین: دل و دین باخته، دین و دل از دست داده.
گداهمت: کمهمت، کوتاه همت.
بیگانه نهاد: ناآشنا به ذات مبدا و بیمعرفت به اصل.
معنی شعر برگرفته از کتاب شرح جلالی بر حافظ، نوشتهی دکتر عبدالحسین جلالیان
نگاره: فرتورچین
گردآوری: فرتورچین





