
در این بخش از مجلهی اینترنتی روز تازه، غزل شمارهی ۳۷۲ از غزلیات دیوان حافظ، به همراه معنی و فال گردآوری شده است.
غزل شمارهی ۳۷۲ - بگذار تا ز شارع میخانه بگذریم
۱. بگذار تا ز شارع میخانه بگذریم - کز بهر جرعهای همه محتاج این دریم
معنی: اجازه بده تا از شاهراهی که به میخانه میرسد بگذریم، زیرا برای نوشیدن یک جرعه، همگی نیازمندِ به این درگاهیم.
۲. روز نخست چون دم رندی زدیم و عشق - شرط آن بود که جز ره آن شیوه نسپریم
معنی: چون از روز ازل طرفدار عشق و رندی بودیم چنین ایجاب میکند که بهجز راه عشق و رندی به راه دیگری قدم ننهیم.
۳. جایی که تخت و مسند جم میرود به باد - گر غم خوریم خوش نبود به که می خوریم
معنی: جایی که تخت و پایگاه جمشید (حضرت سلیمان) بازیچهی دستِ باد است، شایسته نیست که غم بخوریم و بهتر آن است که می بنوشیم.
۴. تا بو که دست در کمر او توان زدن - در خون دل نشسته چو یاقوت احمریم
معنی: در آرزوی اینکه بتوانیم دست خود را گِردِ کمر او حلقه کنیم، مانند یاقوت قرمز خونین دل و در رنجیم.
۵. واعظ مکن نصیحت شوریدگان که ما - با خاک کوی دوست به فردوس ننگریم
معنی: ای اندرزگو، ما شیدایان را نصیحت مکن که ما تا خاکِ کوی دوست هست به بهشت توجهی نمیکنیم.
۶. چون صوفیان به حالت و رقصند مقتدا - ما نیز هم به شعبده دستی برآوریم
معنی: اکنون که صوفیان پیشوا و سرمشقِ وجد و سماعند! ما نیز به ناچار و از روی تقلید و فریبکاری دستی میجنبانیم.
۷. از جرعه تو خاک زمین در و لعل یافت - بیچاره ما که پیش تو از خاک کمتریم
معنی: زمین از جرعه شرابی که تو بر آن ریختی به دُر و لعل دسترسی پیدا کرد. بیچاره ما که پیش تو ارزش خاک، را هم نداریم.
۸. حافظ چو ره به کنگره کاخ وصل نیست - با خاک آستانه این در به سر بریم
معنی: حافظ چون راهی برای رسیدن به بلندای قصر وصال نداریم، به ناچار با خاک آستانهی این کاخ میسازیم.
فال و تعبیر غزل شمارهی ۳۷۲ دیوان حافظ:
حاجتی دارید و این حاجت شما مادی نیست، بلکه معنوی میباشد. با خودتان شرط کردهاید دیگر غم مادیات را نخورید، هرچند که میدانید مال و ثروت لازمهی زندگیتان میباشد. اما دست تقدیر آیندهای روشن برایتان رقم زده، علاوه بر اینکه به نیت خودتان میرسید، از مال و ثروت و مقام هم بهرهمند میشوید.
معنی برخی واژگان غزل:
بُگذار: اجازه بده، اجازهی گذشتن بده.
شارع: راه، شاهراه، واضع شریعت، قانونگذار، راه راست.
جرعه: آن مقدار آشامیدنی که یکبار نوشند، یکدهان.
دَمِ رندی زدن: لاف رندی زدن، از رندی سخن گفتن، طرفداری کردن از رندی.
شیوه: راه و روش.
سِپَردَن: پیمودن، طی کردن.
مَسند: تکیهگاه.
جَم: جمشید، به سبب یکی پنداشتن جمشید و سلیمان در اینجا منظور حضرت سلیمان است.
تا بو که: تا باشد که، به امید اینکه، تا بُود که، کاش که.
در خون نشستن: غرقه در خون شدن، در رنج و درد بودن.
اَحمر: قرمز.
شوریدگان: شیدایان.
با خاک: با وجود خاک، با بودن خاکِ.
حالت: شور و حال و سرمستی، وجد و سماع.
مُقتدا: اسم مفعول از اقتداء بهمعنای پیشوا و آنکه از او پیروی کنند.
شُعبده: تردستی، نیرنگ، چشمبندی.
دستی برآوریم: دستی از آستین به درآوریم، رقصی کنیم ، دستی بجنبانیم.
کُنگره: دندانههای سَرِ دیوار قصر، تضاریس و ناهمواریهای انتهای هر چیز مانند کوه، پارچه و غیره.
آستانه: درگاه.
معنی شعر برگرفته از کتاب شرح جلالی بر حافظ، نوشتهی دکتر عبدالحسین جلالیان
نگاره: فرتورچین
گردآوری: فرتورچین





