خانواده‌ی شالیزارماهیان Adrianichthyidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی شالیزارماهی‌سانیان، از راسته‌ی منقارماهی‌سانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرنده‌ی ۳۸ گونه است که در ۲ سرده دسته‌بندی شده‌اند. از برجسته‌ترین گونه‌های این خانواده می‌توان ماهی شالیزار ژاپنی، ماهی شالیزار جاوه‌ای و ماهی شالیزار هندی را نام برد. گونه‌های خانواده‌ی شالیزارماهیان در زیستگاه‌های آب شیرین به‌ویژه شالیزارهای منطقه‌های گرمسیری کشورهای هند و ژاپن تا اندونزی و استرالیا زندگی می‌کنند. همچنین نزدیک به نیمی از گونه‌های این خانواده در جزیره‌ی سولاوسی کشور اندونزی یافت می‌شوند. بیشتر گونه‌های این خانواده در زیستگاه‌های آب شیرین همچون رودها و دریاچه‌ها زندگی می‌کنند، ولی در میان آنان گونه‌های آب لب‌شور نیز یافت می‌شوند. این جانوران بدنی کشیده، دوکی‌مانند، فشرده و پوشیده از پولک دارند. همچنین آنان باله‌های مخرجی بزرگ و چشمانی درشت دارند. افزون بر این، شالیزارماهیان خط کناری و استخوان پوزه ندارند. Oryzias uwai (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۱/۶ سانتی‌متر و Adrianichthys poptae (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۱۷/۱ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌های خانواده‌ی شالیزارماهیان به‌شمار می‌روند. در این نوشته با ۸ گونه‌ی این خانواده آشنا می‌شویم.

سرده‌ی Oryzias

نام: ماهی شالیزار هاینان Hainan medaka
نام علمی: Oryzias curvinotus
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی، و کرانه‌های لب‌شور، کولاب‌های شور و دریاچه‌های دریایی جنوب شرقی کشور چین، هنگ کنگ و شمال شرقی ویتنام در شرق قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر
نگاره: Tse Chung Yi

نام: ماهی شالیزار هندی Indian ricefish
نام علمی: Oryzias dancena
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای؛ استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی، استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور موسمی و دوره‌ای، و زمین‌های آبیاری شده (دربرگیرنده‌ی کانال‌های آبیاری) در شرق کشور هند، سری‌لانکا، جنوب بنگلادش، غرب و جنوب میانمار و غرب تایلند در جنوب و جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۳/۱ سانتی‌متر
نگاره: Andaman Kaosung

نام: ماهی شالیزار جاوه‌ای Javanese ricefish
نام علمی: Oryzias javanicus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی، پای‌رودها، ریشه‌های زیرآبی مانگرو، آبگیرها، زمین‌های آبیاری شده (دربرگیرنده‌ی کانال‌های آبیاری)، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های کشورهای سنگاپور، مالزی، اندونزی، جنوب ویتنام و جنوب تایلند در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۴/۵ سانتی‌متر
نگاره: Lisopavlik

نام: ماهی شالیزار ژاپنی Japanese rice fish
نام علمی: Oryzias latipes
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و زمین‌های کشاورزی تندابی موسمی کشور ژاپن در شرق قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر
نگاره: Aquascapinglab

نام: ماهی شالیزار مکونگ Mekong Ricefish
نام علمی: Oryzias mekongensis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ آبگیرها، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های شمال کشور کامبوج، غرب لائوس و شرق تایلند در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا (بیشتر حوضه‌ی رود مکونگ)
اندازه: بدن به درازای ۳ سانتی‌متر
نگاره: Jui-Pin Paul Wu

نام: ماهی شالیزار سیاه Black buntingi
نام علمی: Oryzias nigrimas
پایندگی: گونه‌ی در نزدیکی هشدار (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: دریاچه‌های آب شیرین همیشگی جزیره‌ی سولاوسی وابسته به کشور اندونزی در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا (بیشتر دریاچه‌ی پوسو)
اندازه: بدن به درازای ۴/۷ سانتی‌متر
نگاره: Jkfmedaka

نام: ماهی شالیزار ساراسین Sarasins minnow
نام علمی: Oryzias sarasinorum
پایندگی: گونه‌ی رو به نابودی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: دریاچه‌های آب شیرین همیشگی جزیره‌ی سولاوسی وابسته به کشور اندونزی در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا (بیشتر دریاچه‌ی لیندو)
اندازه: بدن به درازای ۸ سانتی‌متر
نگاره: Barbara Nicca

نام: ماهی شالیزار دیزی Daisy's Ricefish
نام علمی: Oryzias woworae
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در جزیره‌ی مونا وابسته به کشور اندونزی در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۲/۸ سانتی‌متر
نگاره: Garnelio

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین