خانواده‌ی ساده‌لبان یا کیلی‌فیش‌های آسیایی یا ریولاین‌های آسیایی Aplocheilidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی ساده‌لب‌سانیان، از راسته‌ی کپوردندان‌ماهی‌سانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرنده‌ی ۱۶ گونه است که در ۲ سرده دسته‌بندی شده‌اند. از برجسته‌ترین گونه‌های این خانواده می‌توان پانچکس سبز، پانچکس آبی و پانچکس راه‌راه را نام برد. گونه‌های خانواده‌ی ساده‌لبان در زیستگاه‌های آب شیرین منطقه‌های گرمسیری جنوب و جنوب شرقی قاره‌ی آسیا و کشورهای جزیره‌ای ماداگاسکار و سیشل در شرق قاره‌ی آفریقا زندگی می‌کنند؛ هرچند در میان آنان گونه‌های آب لب‌شور نیز یافت می‌شوند.
این جانوران بدنی کشیده، بیضی‌مانند و پوشیده از پولک دارند. همچنین آنان سری گِرد، چشمانی درشت و دهانی بزرگ دارند. این ماهیان دارای باله‌ی دُمی پهن هستند. پایه‌های باله‌های شکمی آنان نیز به‌هم نزدیک هستند. باله‌های پشتی و مخرجی این ماهیان در نزدیکی باله‌ی دُمی‌شان جای گرفته و باله‌ی مخرجی‌شان کشیده‌تر و بزرگ‌تر از باله‌ی پشتی‌شان است. ماهیان نر رنگارنگ هستند، ولی رنگ ماهیان ماده خاکستری یا قهوه‌ای تک‌رنگ است. Aplocheilus kirchmayeri با درازای ۵ سانتی‌متر و پانچکس راه‌راه با درازای ۱۰ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌های خانواده‌ی ساده‌لبان به‌شمار می‌روند. در این نوشته با ۱۲ گونه‌ی این خانواده آشنا می‌شویم.

سرده‌ی ساده‌لب‌ها یا پانچکس‌ها Aplocheilus

نام: پانچکس سبز Green panchax
نام علمی: Aplocheilus blockii
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، دریاچه‌های آب شیرین همیشگی، دلتاهای درون‌بومی همیشگی و پهنه‌های هموار و دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور موسمی و دوره‌ای کشورهای پاکستان، سری‌لانکا و جنوب غربی هند در جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۶ سانتی‌متر
نگاره: Frank Schäfer

نام: کیل‌فیش سیلان Ceylon killifish
نام علمی: Aplocheilus dayi
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ و خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارهای جنوب غربی کشور جزیره‌ای سری‌لانکا در جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۹ سانتی‌متر
نگاره: Zierfische

نام: -
نام علمی: Aplocheilus kirchmayeri
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی، پهنه‌های هموار و دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور موسمی و دوره‌ای، استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی، و استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور موسمی و دوره‌ای ایالت گوا در جنوب غربی کشور هند در جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: A. Pinto

نام: پانچکس راه‌راه (کیلی‌فیش طلایی شگفت‌انگیز) Striped panchax
نام علمی: Aplocheilus lineatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، منطقه‌های ذخیره‌سازی آب و آبگیرهای کشورهای هند و سری‌لانکا در جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۱۰ سانتی‌متر
نگاره: Mirko_Rosenau

نام: پانچکس آبی Blue panchax
نام علمی: Aplocheilus panchax
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی، پای‌رودها، منطقه‌های ذخیره‌سازی آب، و جوی‌ها، آبراهه‌های زهکشی و کانال‌های کشورهای پاکستان، هند، بنگلادش، سری‌لانکا، نپال، کامبوج، میانمار، تایلند، ویتنام، سنگاپور، مالزی، اندونزی و تیمور شرقی در جنوب و جنوب شرقی قاره‌ی آسیا و کشور جزیره‌ای سیشل در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۹ سانتی‌متر
نگاره: Fishtopia.de

نام: پانچکس کوتوله Dwarf panchax
نام علمی: Aplocheilus parvus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای و دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی کشورهای هند و سری‌لانکا در جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۶/۳ سانتی‌متر
نگاره: Aravindmanoj

سرده‌ی پاچی‌پانچکس‌ها Pachypanchax

نام: -
نام علمی: Pachypanchax arnoulti
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی شمال غربی کشور جزیره‌ای ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵/۹ سانتی‌متر
نگاره: Ron DeCloux

نام: پانچکس پودرآبی Powder-blue panchax
نام علمی: Pachypanchax omalonotus
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و دریاچه‌های آب شیرین همیشگی شمال غربی کشور جزیره‌ای ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۹/۵ سانتی‌متر
نگاره: TinoStrauss

نام: -
نام علمی: Pachypanchax patriciae
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی شمال غربی کشور جزیره‌ای ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵/۲ سانتی‌متر
نگاره: Ron DeCloux

نام: پانچکس طلایی Golden panchax
نام علمی: Pachypanchax playfairii
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و پای‌رودهای کشور جزیره‌ای سیشل در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۱۰ سانتی‌متر
نگاره: Linro1

نام: کیل‌فیش ساکارامی Sakaramy Killifish
نام علمی: Pachypanchax sakaramyi
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و دریاچه‌های آب شیرین همیشگی شمال کشور جزیره‌ای ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۹ سانتی‌متر
نگاره: Klaus Rudloff

نام: کیل‌فیش اسپارک Sparks' Killifish
نام علمی: Pachypanchax sparksorum
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و زمین‌های آبیاری شده (دربرگیرنده‌ی کانال‌های آبیاری) در شمال غربی کشور جزیره‌ای ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵/۵ سانتی‌متر
نگاره: Wetlander

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین