ضرب المثل «تو اگر جای من بودی، کوه به کوه می‌گریختی» را کسانی به‌کار می‌برند که به علت انجام ندادن کاری و یا فرار از موقعیتی ناهنجار، مورد سرزنش دیگران قرار می‌گیرند. آن‌ها در توجیه عمل خود استدلال می‌کنند که فرد سرزنش کننده اگر در آن شرایط قرار می‌گرفت، شاید به مراتب شدیدتر عمل می‌کرد و اگر او خانه به خانه گریخته، آن فرد کوه به کوه می‌گریخت.
اما داستان این ضرب المثل: می‌گویند زمانی، بازی شکاری با مرغی خانگی شروع به بحث و جدل و مباحثه کرد و با طعنه به او گفت: «تو واقعا مرغ بی‌وفا و عهدشکنی هستی، در حالی که بهترین اخلاق و پسندیده‌ترین رفتار، وفاداری است. حتی وفاداری از پایه‌های جوانمردی و مروت به‌حساب می‌آید.»
مرغ خانگی خوب به صحبت‌های باز گوش داد و بعد از او پرسید: «تو چه بی‌وفایی از من دیده‌ای یا کدام بدعهدی را از من به یاد داری؟»
باز جواب داد: «نشانه‌ی بی‌وفایی تو در این است که با این همه لطف و محبتی که انسان‌ها در مورد تو دارند و به تو آب و دانه می‌دهند و شب و روز مراقبت هستند و برای تو جای خواب و استراحت فراهم می‌کنند، اما با این حال هر وقت می‌خواهند تو را بگیرند، تو از دست آن‌ها می‌گریزی و از این بام به آن بام فرار می‌کنی. این واقعا حق‌ناشناسی است که تو از کسی که این‌قدر به تو لطف و محبت دارد، گریزانی، در حالی که من با وجود این که حیوان وحشی هستم، وقتی چند روز با انسان‌ها باشم، به آن‌ها انس می‌گیرم و حتی از دست آن‌ها دانه می‌خورم و همیشه حق آن را نگه می‌دارم. به‌عنوان مثال برای‌شان شکار می‌کنم و به آن‌ها می‌دهم و هر قدر هم دور رفته باشم به‌محض این‌که صدای آن‌ها را می‌شنوم، پرواز می‌کنم و به‌سوی آن‌ها می‌آیم.»
مرغ در جواب او گفت: «راست می‌گویی، اما برگشتن تو و فرار من به این علت است که تو هرگز بازی را به سیخ کباب کرده ندیده‌ای، اما من بسیاری از دوستان خودم را در تابه بریان شده دیده‌ام، تو هم اگر آن‌چه را که من دیدم، می‌دیدی، هیچ‌وقت طرف آدم‌ها نمی‌آمدی و اگر من بام به بام می‌گریزم، تو کوه به کوه می‌گریختی!
نگاره: فرتورچین
گردآوری: فرتورچین
