خانواده‌ی خوک‌ماهیان یا اسب‌ماهیان Congiopodidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی عقرب‌ماهی‌سانیان، از راسته‌ی عقرب‌ماهی‌سانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرنده‌ی ۱۰ گونه است که در ۴ سرده دسته‌بندی شده‌اند. گونه‌های خانواده‌ی خوک‌ماهیان در آب‌های معتدل و زیرشمالگانی نیم‌کره‌ی جنوبی زمین زندگی می‌کنند. آنان بیشتر در آب‌سنگ‌های صخره‌ای و بسترهای ماسه‌ای و در آب‌هایی با ژرفای ۱۰ تا ۶۰۰ متر یافت می‌شوند. این جانوران بدنی کشیده، فشرده و بدون پولک دارند. همچنین آنان پوزه‌ای کشیده، دهانی کوچک و باله‌های سینه‌ای کم‌وبیش بزرگ دارند. گونه‌های خانواده‌ی خوک‌ماهیان به‌جز گونه‌های سرده‌ی Zanclorhynchus، دارای باله‌ی پشتی دراز، بلند و پیوسته هستند. همه‌ی گونه‌های این خانواده دریازی و گوشت‌خوار هستند و خوراک آنان سخت‌پوستان، حلزون‌ها و کرم‌هاست. اسب‌ماهی با درازای ۲۷ سانتی‌متر و اسب‌ماهی هموار با درازای ۷۶ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌ی خانواده‌ی خوک‌ماهیان به‌شمار می‌روند. در این نوشته با ۴ گونه‌ی این خانواده آشنا می‌شویم.

سرده‌ی Congiopodus

نام: خوک‌ماهی جنوبی Southern pigfish
نام علمی: Congiopodus leucopaecilus
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی صخره‌ای و آب‌سنگ‌های صخره‌ای، و پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی جنوب غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۲۲ تا ۲۲۲ متری) (جنوب کشورهای استرالیا و نیوزیلند در قاره‌ی اقیانوسیه)
اندازه: بدن به درازای ۳۵ سانتی‌متر
نگاره: Brian Gratwicke

نام: اسب‌ماهی Horsefish
نام علمی: Congiopodus peruvianus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی صخره‌ای و آب‌سنگ‌های صخره‌ای، پهنه‌های زیرکشندی شنی، ریگی و صخره‌ای آزاد، پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای و جلبک‌های دریایی یا کتانجک جنوب شرقی اقیانوس آرام و جنوب غربی اقیانوس اطلس (ژرفای ۰ تا ۲۰۰ متری) (کرانه‌های کشورهای پرو، شیلی، آرژانتین و اروگوئه در جنوب آمریکای جنوبی)
اندازه: بدن به درازای ۲۷ سانتی‌متر
نگاره: Marcelo Andres Rojas Gonzalez

نام: اسب‌ماهی تیغ‌بینی Spinenose horsefish
نام علمی: Congiopodus spinifer
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی صخره‌ای و آب‌سنگ‌های صخره‌ای، و پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی جنوب شرقی اقیانوس اطلس و غرب اقیانوس هند (ژرفای ۱۰ تا ۵۰۰ متری) (کرانه‌های کشورهای آفریقای جنوبی و نامیبیا در جنوب قاره‌ی آفریقا)
اندازه: بدن به درازای ۴۵ سانتی‌متر
نگاره: Brian Gratwicke

نام: اسب‌ماهی هموار Smooth horsefish
نام علمی: Congiopodus torvus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی، و شیب‌های قاره‌ای و بخش‌های ژرف‌دریایی (۲۰۰ تا ۴۰۰۰ متر) (بسترهای نرم) در جنوب شرقی اقیانوس اطلس (ژرفای ۵ تا ۳۰۰ متری) (کرانه‌های کشورهای نامیبیا و آفریقای جنوبی در جنوب قاره‌ی آفریقا)
اندازه: بدن به درازای ۷۶ سانتی‌متر
نگاره: Alan Horstmann

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین