خانواده‌ی گربه‌ماهیان گردن‌خمیده Claroteidae، خانواده‌ای از راسته‌ی گربه‌ماهی‌سانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرنده‌ی ۸۶ گونه است که در ۱۲ سرده دسته‌بندی شده‌اند. تاکنون ۳ سرده از خانواده‌ی گربه‌ماهیان گردن‌خمیده نابود شده و از میان رفته‌اند. از برجسته‌ترین گونه‌های این خانواده می‌توان گربه‌ماهی زرافه‌ای، گربه‌ماهی آراسته و گربه‌ماهی سرپهن را نام برد. گونه‌های خانواده‌ی گربه‌ماهیان گردن‌خمیده در زیستگاه‌های آب شیرین منطقه‌های گرمسیری قاره‌ی آفریقا زندگی می‌کنند. بیشتر گونه‌های این خانواده در زیستگاه‌های آب شیرین زندگی می‌کنند، ولی در میان آنان گونه‌های آب لب‌شور نیز یافت می‌شوند.
این جانوران بدنی کشیده، استوانه‌ای و بدون پولک دارند. همچنین آنان ۴ جفت سبیلک در نزدیکی دهان‌شان دارند. این ماهیان می‌توانند با این سبیلک‌ها خوراک خود را در آب‌های تیره و کدر و همچنین در شن‌ها و ماسه‌ها پیدا کنند. گونه‌های خانواده‌ی گربه‌ماهیان گردن‌خمیده دارای باله‌ی چربی، باله‌ی دُمی دوشاخه و باله‌ی پشتی بزرگ هستند. همچنین باله‌های پشتی و سینه‌ای دارای خارهای نیرومند هستند. آنان همه‌چیزخوارند و خوراک‌شان مواد گیاهی، بی‌مهرگان و گاهی ماهیان است. Lophiobagrus asperispinis (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۳/۴ سانتی‌متر و Chrysichthys cranchii (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۱۵۰ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌های خانواده‌ی گربه‌ماهیان گردن‌خمیده به‌شمار می‌روند. در این نوشته با ۱۰ گونه‌ی این خانواده آشنا می‌شویم.

زیرخانواده‌ی Auchenoglanidinae
سرده‌ی Auchenoglanis

نام: گربه‌ماهی زرافه‌ای Giraffe catfish
نام علمی: Auchenoglanis occidentalis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای، و منطقه‌های ذخیره‌سازی آب کشورهای بنین، بورکینافاسو، بوروندی، کامرون، جمهوری آفریقای مرکزی، چاد، جمهوری کنگو، جمهوری دموکراتیک کنگو، ساحل عاج، مصر، اریتره، اتیوپی، گامبیا، غنا، گینه، گینه‌ی بیسائو، کنیا، لیبریا، مالی، موریتانی، نیجر، نیجریه، رواندا، سنگال، سیرالئون، سودان جنوبی، سودان، تانزانیا، توگو، اوگاندا و زامبیا غرب، مرکز و شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۷۰ سانتی‌متر
نگاره: Klaus Rudloff

سرده‌ی Notoglanidium

نام: گربه‌ماهی تخت‌بینی Flatnose catfish
نام علمی: Notoglanidium macrostoma
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای کشورهای گابن، جمهوری کنگو، شمال غربی جمهوری دموکراتیک کنگو، جنوب کامرون و شمال غربی آنگولا در مرکز قاره‌ی آفریقا (بیشتر حوضه‌ی رودهای گینه، ساناگا، چیلوانگو و کنگو)
اندازه: بدن به درازای ۲۸/۱ سانتی‌متر
نگاره: Mark Smith

سرده‌ی Parauchenoglanis

نام: -
نام علمی: Parauchenoglanis balayi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای کشورهای گابن، جمهوری کنگو و جمهوری دموکراتیک کنگو در مرکز قاره‌ی آفریقا (بیشتر حوضه‌ی رودهای ساناگا، چیلوانگو، کنگو و لوآلابا بالایی)
اندازه: بدن به درازای ۳۱/۷ سانتی‌متر
نگاره: Johnny Jensen

نام: گربه‌ماهی نقطه‌دار Dotted catfish
نام علمی: Parauchenoglanis monkei
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای کشور جمهوری دموکراتیک کنگو، شرق جمهوری کنگو، جنوب کامرون، جنوب نیجریه و جنوب بنین در مرکز و غرب قاره‌ی آفریقا (بیشتر حوضه‌ی رودهای اوئمه، ساناگا و کنگو)
اندازه: بدن به درازای ۱۵/۱ سانتی‌متر
نگاره: Mark Smith

نام: -
نام علمی: Parauchenoglanis punctatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای کشورهای جمهوری دموکراتیک کنگو، جمهوری کنگو، گابن، جنوب جمهوری آفریقای مرکزی و جنوب شرقی کامرون در مرکز قاره‌ی آفریقا (بیشتر حوضه‌ی رودهای بنیتو، اوگوئه و کنگو پایینی و میانی)
اندازه: بدن به درازای ۴۱ سانتی‌متر
نگاره: Frank Schafer

زیرخانواده‌ی Claroteinae
سرده‌ی Chrysichthys

نام: -
نام علمی: Chrysichthys aluuensis
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای جنوب کشور نیجریه و جنوب غربی کامرون در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۹/۱ سانتی‌متر
نگاره: Mark Smith

نام: -
نام علمی: Chrysichthys nigrodigitatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور همیشگی، پهنه‌های هموار و دریاچه‌های قلیایی یا لب‌شور یا آب شور موسمی و دوره‌ای و پای‌رودهای کشورهای بنین، بورکینافاسو، کامرون، شمال غربی آنگولا، غرب جمهوری کنگو، مرکز غرب جمهوری دموکراتیک کنگو، ساحل عاج، گینه‌ی استوایی، گابن، گامبیا، غنا، گینه، گینه‌ی بیسائو، لیبریا، مالی، موریتانی، نیجر، نیجریه، سنگال، سیرالئون و توگو در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۶۵ سانتی‌متر
نگاره: Petteri Palviainen

نام: گربه‌ماهی آراسته Ornate bagrid
نام علمی: Chrysichthys ornatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای کشورهای جمهوری دموکراتیک کنگو، جمهوری کنگو و جنوب جمهوری آفریقای مرکزی در مرکز قاره‌ی آفریقا (بیشتر حوضه‌ی رود کنگو پایینی و میانی)
اندازه: بدن به درازای ۲۵/۲ سانتی‌متر
نگاره: Mark Smith

سرده‌ی Clarotes

نام: گربه‌ماهی سرپهن Widehead catfish
نام علمی: Clarotes laticeps
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، و دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی کشورهای بورکینافاسو، کامرون، چاد، مصر، غنا، گینه، کنیا، مالی، موریتانی، نیجر، نیجریه، سنگال، سومالی، سودان جنوبی، سودان و توگو در غرب و شرق قاره‌ی آفریقا (بیشتر حوضه‌ی رودهای نیل، چاد، بنوه، نیجر، سنگال و ولتا)
اندازه: وزن ۱۰ کیلوگرم، بدن به درازای ۸۰ سانتی‌متر
نگاره: Thewaterfrontslc

سرده‌ی Phyllonemus

نام: گربه‌ماهی سبیلک‌دار Spatula-barbeled catfish
نام علمی: Phyllonemus typus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: دریاچه‌های آب شیرین همیشگی کشور بوروندی، مرکز شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، مرکز غرب تانزانیا و شمال زامبیا در شرق قاره‌ی آفریقا (بیشتر حوضه‌ی دریاچه‌ی تانگانیکا)
اندازه: بدن به درازای ۸/۸ سانتی‌متر
نگاره: Ad Konings

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین