در این بخش از مجلهی اینترنتی روز تازه، غزل شمارهی ۱۰۸ از غزلیات دیوان حافظ، به همراه معنی و فال گردآوری شده است.
غزل شمارهی ۱۰۸ - خسروا گوی فلک در خم چوگان تو باد
۱. خسروا گویِ فلک در خَمِ چوگان تو باد - ساحتِ کون و مکان عرصهی میدانِ تو باد
معنی: پادشاها گوی زمین فرمانبر خم چوگان و پهنهی جهان میدان بازی تو باشد.
۲. زلفِ خاتونِ ظفر شیفتهی پرچم توست - دیدهی فتحِ ابد عاشقِ جولانِ تو باد
معنی: زلف بانوی پیروزی، واله و حیران پرچم تو و چشم پیروزی دائم، عاشق تاخت و تاز تو بود.
۳. ای که انشاءِ عطارد صفتِ شوکتِ توست - عقل کل چاکرِ طُغراکشِ دیوانِ تو باد
معنی: ای آنکه دستخط عطارد دبیر، وصف شوکت و جلال توست، عقل کامل، بنده و چاکر طغرانویس دفتر دبیری تو باد.
۴. طِیرهی جلوهی طوبی قدِ چون سروِ تو شد - غیرتِ خُلدِ بَرین ساحتِ بُستانِ تو باد
معنی: قامت سرو مانند تو سبب خواری و خفت درخت طوبی شد. فضای بارگاه تو سبب رشک بهشت برین بادا.
۵. نه به تنها حَیَوانات و نَباتات و جَماد - هر چه در عالمِ امر است به فرمانِ تو باد
معنی: نه تنها حیوانات و نباتات و جمادات عالم خاکی، بلکه هر چه در عالم ملکوت است زیر فرمان تو باد.
فال و تعبیر غزل شمارهی ۱۰۸ دیوان حافظ:
شما پیشرفت زیادی میکنید. با حسن خلقی که دارید همه به شما علاقمند هستند. از خوبی و مهربانی دست بر ندار که راز موفقیت شما در همین خصلت است.
معنی برخی واژگان غزل:
خسروا: ای خسرو، پادشاها.
گوی فلک: (اضافهی تشبیهی) فلک به گوی تشبیه شده کنایه از زمین.
خم چوگان: انحنای چوگان، کنایه از چوگان بازی است که گوی را با چوگان که به شکل عصاست و در انحنای آن، محصور کرده بهسوی دروازده میبرند.
ساحت: پهنه، میدان، عرصه.
کون و مکان: جهان و همهی آنچه در آن است.
عرصه: پهنه، فضای محوطهی باز خانه.
خاتون ظفر: (اضافهی تشبیهی) ظفر به خاتون و بانو تشبیه شده.
شیفته: واله و حیران، سرگشته.
دیده فتح ابد: چشم پیروزی جاودان.
جولان: دور زدن، تاخت و تاز.
انشاء: نوشن ادیبانه.
عطارد: نام یکی از سیارات منظومه شمسی که در نزد قدما بهعنوان دبیر و نویسندهی فلک و منسوب به کاتبان و منجمان و ادیبان نامگذاری و مشهور شده و به زبان فارسی تیر نامیده میشود. سابقهی نسبت عطارد به دبیری فلک به اساطیر یونان و روم برمیگردد که ستارهی عطارد یا هرمس یا مرکور را فرزند زئوس و آفرینندهی دبیری و کتابت و شعر میدانستند.
طغراکش: طغرانویس، دبیری که بهخط طغرا احکام را مزین میساخته، خط طغرا عبارت از نوشتاری است که در نیمدایره یا هلال یا اشکال مرغ و در بالا و حاشیهی فرمانها، مطالب را میگنجانیدهاند و نوعی هنرمندی خطاطی-نقاشی بوده است.
دیوان: دفترخانهی اداری و محاسبات ادارهی امور حکومتی.
طیره: خشم و غضب، خفت.
غیرت: رشک، حسد.
خلدبرین: بهشت جاوید برترین.
عالم امر: عالم ملکوت، عالم فرشتگان.
معنی شعر برگرفته از کتاب شرح جلالی بر حافظ، نوشتهی دکتر عبدالحسین جلالیان
نگاره: فرتورچین
گردآوری: فرتورچین
