
در این بخش از مجلهی اینترنتی روز تازه، غزل شمارهی ۳۴۹ از غزلیات دیوان حافظ، به همراه معنی و فال گردآوری شده است.
غزل شمارهی ۳۴۹ - دوش سودای رخش گفتم ز سر بیرون کنم
۱. دوش سودایِ رُخَش گفتم ز سر بیرون کُنَم - گفت کو زنجیر؟ تا تدبیرِ این مجنون کُنَم
معنی: دیشب با خود گفتم اندیشههای باطل شیفتگی دیدارش را از سر بیرون کنم. گفت زنجیر کجاست تا برای این دیوانه چارهای بیندیشم.
۲. قامتش را سرو گفتم، سر کشید از من به خشم - دوستان از راست میرَنجَد نِگارم، چون کنم؟
معنی: قد و بالای او را به سرو مانند کردم با تندی به من اعتراض کرد. ای دوستان چهکار کنم. محبوب من از حرف راست آزردهخاطر میشود.
۳. نکته ناسنجیده گفتم دلبرا معذور دار - عشوهای فرمای تا من طبع را موزون کنم
معنی: محبوب من مرا ببخش که سخنی ناسنجیده گفتم، ناز و ادایی کن تا من قریحهی خود را برای سخن مناسبتری آماده سازم.
۴. زردرویی میکَشَم زان طبعِ نازک، بیگناه - ساقیا جامی بده تا چهره را گُلگون کنم
معنی: بیآنکه گناهی کرده باشم از آن طبع زودرنج یار خجالت زدهام. ای ساقی جامی بده تا چهرهی زرد شرمندهی خود را با آن گلگون کنم.
۵. ای نسیمِ منزلِ لیلی خدا را تا به کی - رَبع را برهم زنم، اَطلال را جیحون کنم
معنی: ای باد ملایمی که بهسوی منزل سَلمی (محبوب من) میوزی، برای خاطر خدا (به او بگو) تا کی خانه را در هم فرو ریخته و تپههای بهجا ماندهی آن را با اشک چشم خود به رود جیحون مبدل سازم.
۶. من که رَه بُردم به گنجِ حُسنِ بیپایان دوست - صد گدایِ همچو خود را بعد از این قارون کنم
معنی: حال که من به گنجینهی پایانناپذیر زیبایی دوست دست یافتهام، میتوانم صد گدایِ مانند خود را مثل قارون ثروتمند کنم.
۷. ای مَهِ صاحب قران، از بنده حافظ یاد کن - تا دعایِ دولتِ آن حُسنِ روزافزون کنم
معنی: ای ماهرخسار بیمانند روزگار، یادی از این بندهی خود حافظ بکن تا من هم به آن دولت و اقبال زیبایی روزافزون تو دعا کنم.
فال و تعبیر غزل شمارهی ۳۴۹ دیوان حافظ:
مدام در حال فکر کردن هستید و میخواهید راهی پیدا کنید تا کسی را به فراموشی بسپارید. دیگر خسته و رنجور شدهاید. اما باز هم نمیتوانید از او دست بکشید. پس دست به دعا بردارید و از خدا بخواهید صبر و مقاومت شما را بیشتر کند تا بتوانید بهمنظور و نظر خودتان برسید. انشاءالله.
معنی برخی واژگان غزل:
سودا: سیاه، دیوانگی، اندیشههای باطل شیفتگی.
سرکشید: سرکشی کرد، روی گردانید، اعتراض نمود.
نُکته: لطیفه، سخن نغز.
عشوه: ناز و غمزه.
طبع را موزون کنم: قریحه را برای سخن سنجیده و به هنجار آماده کنم.
زردرویی میکشم: خجالت میکشم، احساس شرمندگی میکنم.
طبع نازک: طبع زودرنج، سرشت لطیف.
رَبع: سرا، محله، منزل.
اَطلال: تلِ خاک باقی مانده از خانهی خراب شده.
گنج حُسن بیپایان: حُسن به گنج زوالناپذیر و تمام نشدنی تشبیه شده.
قارون: ثروتمند زمان حضرت موسی که چند نفر کلید مخازن گنج او را حمل میکردند و عاقبت بر روی آن همه ثروت از گرسنگی مرد.
صاحب قِران: صاحب طالع نیکو، خوش اقبال، کسی که بههنگام ولادتش ستارههای سعدِ زُهره و مشتری در یک برج باشند و مجازا بهمعنای یگانه و سرآمد روزگار.
از بنده حافظ: از این بنده حافظ.
معنی شعر برگرفته از کتاب شرح جلالی بر حافظ، نوشتهی دکتر عبدالحسین جلالیان
نگاره: فرتورچین
گردآوری: فرتورچین





