خانواده‌ی سرسوسماران Agonidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی لنگرماهی‌سانیان، از راسته‌ی عقرب‌ماهی‌سانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرنده‌ی ۵۴ گونه است که در ۲۴ سرده دسته‌بندی شده‌اند. از برجسته‌ترین گونه‌های این خانواده می‌توان چفت‌بینی، شکاردزد ژاپنی، اسکالپین تاج‌دار، اسکالپین باله‌بادبانی و غراب دریایی را نام برد. گونه‌های خانواده‌ی سرسوسماران در آب‌های شمالگان، شمال اقیانوس اطلس، شمال اقیانوس آرام و جنوب آمریکای جنوبی زندگی می‌کنند. بیشتر گونه‌های این خانواده دریازی هستند، ولی در میان آنان گونه‌های آب لب‌شور نیز یافت می‌شوند. این جانوران بدنی کشیده و پوشیده از صفحه‌هایی استخوانی به‌نام پوسته یا پوست شاخی دارند. همچنین آنان سری بزرگ، باله‌های سینه‌ای بزرگ و یک یا دو باله‌ی پشتی دارند. بیشتر گونه‌های این خانواده سبیلک‌هایی در نزدیکی دهان‌شان دارند. این ماهیان می‌توانند با این سبیلک‌ها خوراک خود را در آب‌های تیره و کدر و همچنین در شن‌ها و ماسه‌ها پیدا کنند. خوراک آنان بیشتر سخت‌پوستان کوچک و کرم‌های دریایی است. Bothragonus occidentalis با درازای ۷ سانتی‌متر و اسکالپین دهان‌بزرگ با درازای ۷۳ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌های خانواده‌ی سرسوسماران به‌شمار می‌روند. در این نوشته با ۲۶ گونه‌ی این خانواده آشنا می‌شویم.

زیرخانواده‌ی Agoninae
سرده‌ی Agonopsis

نام: حلزون‌ماهی Snailfish
نام علمی: Agonopsis chiloensis
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی جنوب شرقی اقیانوس آرام و جنوب غربی اقیانوس اطلس (ژرفای ۳ تا ۴۰۰ متری) (کرانه‌های کشورهای شیلی و آرژانتین در جنوب آمریکای جنوبی)
اندازه: بدن به درازای ۱۲/۵ سانتی‌متر
نگاره: Mariano Rodriguez

نام: شکاردزد بینی‌نیزه‌ای شمالی Northern spearnose poacher
نام علمی: Agonopsis vulsa
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۱۶۳ متری) (از جنوب شرقی ایالت آلاسکا تا جنوب ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتی‌متر
نگاره: Sara Thiebaud

نام: شکاردزد بینی‌نیزه‌ای جنوبی Southern spearnose poacher
نام علمی: Agonopsis sterletus
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی مرکز شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۴۲ تا ۹۱ متری) (از مرکز ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا تا مرکز ایالت باخا کالیفرنیای کشور مکزیک در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۱۵ سانتی‌متر
نگاره: Phil Garner

سرده‌ی Agonus

نام: چفت‌بینی (سرسوسماری زرهی) Hooknose
نام علمی: Agonus cataphractus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی، و پای‌رودهای شمال شرقی اقیانوس اطلس (ژرفای ۳۵ تا ۲۷۰ متری) (از کانال مانش تا استان فینمارک کشور نروژ و کرانه‌های استان مورمانسک کشور روسیه و دریای سفید؛ همچنین گروه‌جزیره‌ی شتلند وابسته به کشور اسکاتلند، جزایر فارو وابسته به کشور دانمارک و جنوب و جنوب غربی کشور ایسلند و بخش جنوبی دریای بالتیک در شمال و شمال غربی قاره‌ی اروپا)
اندازه: بدن به درازای ۲۱ سانتی‌متر
نگاره: Arne Kuilman

سرده‌ی Leptagonus

نام: شکاردزد اطلس Atlantic poacher
نام علمی: Leptagonus decagonus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شمال شرقی اقیانوس اطلس (ژرفای ۱۲۰ تا ۹۳۰ متری) (از جزیره‌ی اسپیتس‌برگن از گروه‌جزیره‌ی سوالبارد وابسته به کشور نروژ و کرانه‌های استان فینمارک کشور نروژ به‌سوی شرق تا دریاهای سفید، بارنتز و کارا، همچنین کرانه‌های کشور ایسلند و جزیره‌ی گرینلند وابسته به کشور دانمارک و دریاهای اختسک و برینگ)
اندازه: بدن به درازای ۲۱ سانتی‌متر
نگاره: Descna

سرده‌ی Podothecus

نام: شکاردزد استروژن Sturgeon poacher
نام علمی: Podothecus accipenserinus
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شمال اقیانوس آرام (ژرفای ۲ تا ۷۱۰ متری) (غرب دریای برینگ از دماغه‌ی ناوارین تا گروه‌جزیره‌ی کماندورسکی در شرق کشور روسیه و اقیانوس آرام تا دریای اختسک، شبه‌جزیره‌ی کامچاتکا و گروه‌جزیره‌ی کوریل در شمال شرقی قاره‌ی آسیا و شرق دریای برینگ و گروه‌جزیره‌ی آلیوتی تا شمال ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۳۰/۵ سانتی‌متر
نگاره: Sara Thiebaud

نام: شکاردزد ژاپنی (توکوبیر) Japanese poacher
نام علمی: Podothecus sachi
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شمال غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۲۰ تا ۲۶۹ متری) (کرانه‌های شمالی کشور ژاپن، شاخاب پتر کبیر و کرانه‌های شرقی شبه‌جزیره‌ی کره در شرق قاره‌ی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۵۰ سانتی‌متر
نگاره: Pool330

زیرخانواده‌ی Bathyagoninae
سرده‌ی Bathyagonus

نام: شکاردزد پوزه‌ستاره‌ای خاکستری Gray starsnout poacher
نام علمی: Bathyagonus alascanus
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۱۸ تا ۲۵۲ متری) (از دریای برینگ کرانه‌های ایالت آلاسکا تا مرز میان ایالت‌های اورگن و کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۱۳ سانتی‌متر
نگاره: Diving.anardil

سرده‌ی Odontopyxis

نام: شکاردزد کوتوله pygmy poacher
نام علمی: Odontopyxis trispinosa
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۹ تا ۳۷۳ متری) (از جنوب شرقی ایالت آلاسکا تا مرکز ایالت باخا کالیفرنیای کشور مکزیک در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۹/۵ سانتی‌متر
نگاره: -

سرده‌ی Xeneretmus

نام: شکاردزد نوک‌سیاه Blacktip poacher
نام علمی: Xeneretmus latifrons
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۱۸ تا ۴۰۰ متری) (از استان بریتیش کلمبیای کشور کانادا تا شمال ایالت باخا کالیفرنیای کشور مکزیک در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۱۹ سانتی‌متر
نگاره: Sara Thiebaud

زیرخانواده‌ی Bothragoninae
سرده‌ی Bothragonus

نام: شکاردزد ژرف‌چاله (سرسنگ) Deep-pitted poacher
نام علمی: Bothragonus swanii
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۱۸ متری) (از جزیره‌ی کودیاک وابسته به ایالت آلاسکا تا ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۸/۹ سانتی‌متر
نگاره: Rhinopias

نام: - 
نام علمی: Bothragonus occidentalis
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شمال غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۱۰۰ متری) (کرانه‌های جزیره‌ی هوکایدو وابسته به کشور ژاپن و جزیره‌های هابومای وابسته به کشور روسیه و شاخاب پتر کبیر در شرق قاره‌ی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۷ سانتی‌متر
نگاره: Akkiira

زیرخانواده‌ی Brachyopsinae
سرده‌ی Chesnonia

نام: شکاردزد زگیل‌دار Warty poacher
نام علمی: Chesnonia verrucosa
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شمال شرقی اقیانوس آرام (ژرفای ۱۸ تا ۴۲۵ متری) (از شاخاب بریستول در ایالت آلاسکا تا ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتی‌متر
نگاره: Terry-Lynn Wood

سرده‌ی Pallasina

نام: شکاردزد بینی‌لوله‌ای Tubenose poacher
نام علمی: Pallasina barbata
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شمال اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۱۰۵ متری) (از دریای ژاپن در شرق قاره‌ی آسیا تا دریای برینگ و ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۱۷ سانتی‌متر
نگاره: Gregory C Jensen

زیرخانواده‌ی لردهای ایرلندی Hemilepidontinae
سرده‌ی Hemilepidotus

نام: لرد ایرلندی سرخ Red Irish lord
نام علمی: Hemilepidotus hemilepidotus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی صخره‌ای و آب‌سنگ‌های صخره‌ای، و استخرهای کشندی شمال اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۲۰۰ متری) (از شبه‌جزیره‌ی کامچاتکا و گروه‌جزیره‌ی کماندورسکی در شرق کشور روسیه و گروه‌جزیره‌ی آلیوتی تا جزیره‌ی سنت پل در دریای برینگ تا ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: وزن ۱/۱ کیلوگرم، بدن به درازای ۵۱ سانتی‌متر
نگاره: -

نام: لرد ایرلندی قهوه‌ای Brown Irish lord
نام علمی: Hemilepidotus spinosus
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی صخره‌ای و آب‌سنگ‌های صخره‌ای، و استخرهای کشندی شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۷۸۰ متری) (از جنوب شرقی ایالت آلاسکا تا جنوب ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۲۹ سانتی‌متر
نگاره: Noah M. Morales

زیرخانواده‌ی غراب‌های دریایی Hemitripterinae
سرده‌ی Blepsias

نام: لنگرماهی تاج‌دار Crested sculpin
نام علمی: Blepsias bilobus
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی صخره‌ای و آب‌سنگ‌های صخره‌ای، جلبک‌های دریایی یا کتانجک و پای‌رودهای شمال اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۲۵۰ متری) (از شمال دریای ژاپن در شرق قاره‌ی آسیا تا دریای برینگ در شمال تا شمال استان بریتیش کلمبیای کشور کانادا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۲۵ سانتی‌متر
نگاره: Joel Sartore

نام: لنگرماهی خال‌سیمین Silverspotted sculpin
نام علمی: Blepsias cirrhosus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی صخره‌ای و آب‌سنگ‌های صخره‌ای، جلبک‌های دریایی یا کتانجک و پای‌رودهای شمال اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۹۵ متری) (از دریای ژاپن در شرق قاره‌ی آسیا تا دریای برینگ در شمال تا مرکز ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتی‌متر
نگاره: Joel Sartore

سرده‌ی Hemitripterus

نام: غراب دریایی Sea raven
نام علمی: Hemitripterus americanus
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شمال غربی اقیانوس اطلس (ژرفای ۲ تا ۱۸۰ متری) (از استان نیوفاندلند و لابرادور در شمال شرقی کشور کانادا تا ایالت مریلند و شاخاب چساپیک در شمال شرقی کشور آمریکا در شرق آمریکای شمالی)
اندازه: وزن ۳/۲ کیلوگرم، بدن به درازای ۶۴ سانتی‌متر
نگاره: Bob Semple

نام: لنگرماهی دهان‌بزرگ Bigmouth sculpin
نام علمی: Hemitripterus bolini
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شمال اقیانوس آرام (ژرفای ۲۵ تا ۹۲۵ متری) (از دریای برینگ تا گروه‌جزیره‌ی آلیوتی و ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۷۳ سانتی‌متر
نگاره: Madi Reynolds

نام: -
نام علمی: Hemitripterus villosus
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شمال غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۵۵۰ متری) (از جزیره‌ی کاراگینسکی و گروه‌جزیره‌ی کماندورسکی وابسته به کشور روسیه در دریای برینگ تا دریاهای اختسک و ژاپن در شرق قاره‌ی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۳۵ سانتی‌متر
نگاره: Alexander Semenov

سرده‌ی Nautichthys

نام: لنگرماهی باله‌بادبانی Sailfin sculpin
نام علمی: Nautichthys oculofasciatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی صخره‌ای و آب‌سنگ‌های صخره‌ای، جلبک‌های دریایی یا کتانجک، بخش نورگیر یا اپی‌پلاژیک (۰ تا ۲۰۰ متر) و استخرهای کشندی شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۱۱۰ متری) (از جزیره‌ی سنت لارنس وابسته به ایالت آلاسکا تا جنوب ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتی‌متر
نگاره: Sara Thiebaud

زیرخانواده‌ی غراب‌های دریایی Hypsagoninae
سرده‌ی Agonomalus

نام: -
نام علمی: Agonomalus jordani
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شمال غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۱۰ تا ۱۰۵ متری) (از کشور ژاپن تا جزیره‌ی ساخالین کشور روسیه و همچنین دریای ژاپن در شرق قاره‌ی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۱۸ سانتی‌متر
نگاره: Shpatak.livejournal

نام: شکاردزد کتانجک Kelp poacher
نام علمی: Agonomalus mozinoi
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۱۱ متری) (از شمال استان بریتیش کلمبیای کشور کانادا تا مرکز ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۸/۹ سانتی‌متر
نگاره: Royal BC Museum

نام: -
نام علمی: Agonomalus proboscidalis
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شمال غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۲۰ تا ۱۰۲ متری) (از شمال کشور ژاپن تا دریای ژاپن و دریای اختسک در شرق قاره‌ی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتی‌متر
نگاره: Aquarium.co.jp

سرده‌ی Percis

نام: شکاردزد اژدها Dragon poacher
نام علمی: Percis japonica
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنه‌های زیرکشندی ماسه‌ای، گلی‌ماسه‌ای و گلی شمال اقیانوس آرام (ژرفای ۱۹ تا ۷۵۰ متری) (دریای ژاپن، دریای اختسک و دریای برینگ)
اندازه: بدن به درازای ۴۲ سانتی‌متر
نگاره: Sicarius

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین