خانواده‌ی دروغین‌آب‌ششان یا ریولاین‌های آفریقایی Nothobranchiidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی ساده‌لب‌سانیان، از راسته‌ی کپوردندان‌ماهی‌سانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرنده‌ی ۳۰۴ گونه است که در ۱۲ سرده دسته‌بندی شده‌اند. از برجسته‌ترین گونه‌های این خانواده می‌توان پانچکس دم‌چنگی، کیلی نوارسرخ، کیلی جوئل، کیلی دلقک، کیلی خال‌دار، گولاریس آبی، نوتوی خال‌سیاه و نوتوی باله‌آبی را نام برد. گونه‌های خانواده‌ی دروغین‌آب‌ششان در زیستگاه‌های آب شیرین منطقه‌های گرمسیری زیر صحرای بزرگ آفریقا زندگی می‌کنند؛ هرچند در میان آنان گونه‌های آب لب‌شور نیز یافت می‌شوند.
این جانوران بدنی کشیده، بیضی‌مانند و پوشیده از پولک دارند. همچنین آنان چشمانی درشت و باله‌ی دُمی پهن و گِرد دارند. باله‌ها تنها دارای پرتوهای نرم و بدون پرتوهای سخت هستند. باله‌های پشتی و مخرجی این ماهیان در نزدیکی باله‌ی دُمی‌شان جای گرفته و بزرگند. همچنین پایه‌های باله‌های شکمی نزدیک به‌هم هستند و باله‌های سینه‌ای در پایین بدن جای گرفته‌اند. Aphyosemion malumbresi (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۲/۱ سانتی‌متر و گولاریس آبی درازای ۱۳ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌های خانواده‌ی دروغین‌آب‌ششان به‌شمار می‌روند. در این نوشته که به بخش نخست خانواده‌ی دروغین‌آب‌ششان می‌پردازد با ۲۸ گونه (از ۱۳۹ گونه) آشنا می‌شویم.

سرده‌ی Aphyosemion

نام: -
نام علمی: Aphyosemion abacinum
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در شمال شرقی کشور گابن در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۳/۵ سانتی‌متر
نگاره: Karel Zahradka

نام: -
نام علمی: Aphyosemion ahli
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی جنوب غربی کشور کامرون و غرب کشور گینه‌ی استوایی در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۶ سانتی‌متر
نگاره: Russell Tate

نام: کیلی باله‌سرخ Red-finned killi
نام علمی: Aphyosemion amoenum
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم جنوب غربی کشور کامرون در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Greg (PlantedTank)

نام: پانچکس دم‌چنگی (کیلی دم‌بربطی) Lyretail panchax
نام علمی: Aphyosemion australe
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ و خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارهای غرب کشور گابن، جنوب جمهوری کنگو، جنوب غربی کامرون و شمال غربی آنگولا در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۶ سانتی‌متر
نگاره: Francisco Falcon

نام: کیلی بامیلک Bamileke killi
نام علمی: Aphyosemion bamilekorum
پایندگی: گونه‌ی در دسترس آسیب (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم مرکز غرب کشور کامرون در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر
نگاره: Christophe Aubin

نام: کیلی دوخط Two-striped Aphyosemion
نام علمی: Aphyosemion bitaeniatum
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای جنوب کشورهای توگو، بنین و نیجریه در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Mirko Rosenau

نام: دم‌چنگی دوخط Twostripe lyretail
نام علمی: Aphyosemion bivittatum
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای جنوب شرقی کشور نیجریه و جنوب غربی کشور کامرون در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: G. Lacz

نام: -
نام علمی: Aphyosemion bualanum
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی کشور کامرون، غرب جمهوری آفریقای مرکزی، جنوب غربی چاد و مرکز شرق نیجریه در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Yukinobu Ichikawa

نام: -
نام علمی: Aphyosemion buytaerti
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم جنوب کشور جمهوری کنگو در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Anthony Terceira

نام: -
نام علمی: Aphyosemion callipteron
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم کشورهای گابن و گینه‌ی استوایی در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر
نگاره: Joseph Cutler

نام: دم‌چنگی پرچمی Banner lyretail
نام علمی: Aphyosemion calliurum
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای جنوب کشور بنین، جنوب نیجریه و غرب کامرون در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Zierfische.de

نام: کیلی کامرون Cameroon killi
نام علمی: Aphyosemion cameronense
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی کشور گینه‌ی استوایی، شمال گابن، شمال غربی جمهوری کنگو و جنوب غربی کامرون در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Jokuyken15

نام: -
نام علمی: Aphyosemion campomaanense
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی جنوب کشور کامرون در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۴/۱ سانتی‌متر برای نرها و ۵/۵ سانتی‌متر برای ماده‌ها
نگاره: Christophe Aubin

نام: -
نام علمی: Aphyosemion celiae
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی غرب کشور کامرون در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Christophe Aubin

نام: -
نام علمی: Aphyosemion chauchei
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی مرکز کشور جمهوری کنگو در مرکز قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Gwili Gibbon

نام: دم‌چنگی کریستی Christy's lyretail
نام علمی: Aphyosemion christyi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای کشورهای جمهوری کنگو و جمهوری دموکراتیک کنگو در مرکز قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۶ سانتی‌متر
نگاره: Steffen Hellner

نام: -
نام علمی: Aphyosemion citrineipinnis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم مرکز کشور گابن در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Karel Zahradka

نام: کیلی آسمان آبی Sky-blue killi
نام علمی: Aphyosemion coeleste
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، و خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارهای جنوب کشور گابن و جنوب غربی جمهوری کنگو در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Gina Walsh

نام: پانچکس خال‌سرخ Redspot panchax
نام علمی: Aphyosemion cognatum
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای کشورهای جمهوری کنگو و جمهوری دموکراتیک کنگو در مرکز قاره‌ی آفریقا (بیشتر حوضه‌ی رود کنگو)
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Christophe Aubin

نام: کیلی کنگو Congo killi
نام علمی: Aphyosemion congicum
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در مرکز غرب کشور جمهوری دموکراتیک کنگو در مرکز قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۴/۵ سانتی‌متر
نگاره: Peter Maguire

نام: ماهی جوئل گابن (ماهی جواهر گابن یا ماهی گوهرین گابن) Gabon jewelfish
نام علمی: Aphyosemion cyanostictum
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، و خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارهای کشور گینه‌ی استوایی، شمال شرقی گابن و شمال غربی جمهری کنگو در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۶/۵ سانتی‌متر
نگاره: Debunix

نام: کیلی امبام Mbam killi
نام علمی: Aphyosemion dargei
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در مرکز کشور کامرون در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Cichlidexchange

نام: -
نام علمی: Aphyosemion decorsei
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در جنوب غربی کشور جمهوری آفریقای در مرکز قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Peter Maguire

نام: کیلی ادیا Edea killi
نام علمی: Aphyosemion edeanum
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی و استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای غرب کشور کامرون در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Yukinobu Ichikawa

نام: کیلی نوارسرخ Red barred killi
نام علمی: Aphyosemion elberti
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، و خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارهای کشور کامرون در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر
نگاره: Christophe Aubin

نام: کیلی اشریش Escherich's killi
نام علمی: Aphyosemion escherichi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، و خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارهای غرب کشور گابن، جنوب جمهوی کنگو، مرکز غرب جمهوری دموکراتیک کنگو و شمال غربی آنگولا در غرب قاره‌ی آفریقا 
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Christophe Aubin

نام: کیلی جوئل دروغین (کیلی جواهر دروغین یا کیلی گوهرین دروغین) False jewel killi
نام علمی: Aphyosemion exigoideum
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، و خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارهای غرب کشور گابن در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۶ سانتی‌متر
نگاره: Garnelio.de

نام: کیلی جوئل (کیلی جواهر یا کیلی گوهرین) Jewel killi
نام علمی: Aphyosemion exiguum
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم، و خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارهای کشور گینه‌ی استوایی، شمال گابن، شمال غربی جمهوری کنگو و جنوب کامرون در غرب قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر
نگاره: Peter Maguire

گونه‌های خانواده‌ی دروغین‌آب‌ششان (بخش نخست) - (بخش دوم) - (بخش سوم) - (بخش چهارم) - (بخش پنجم)

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین