
در این بخش از مجلهی اینترنتی روز تازه، غزل شمارهی ۳۵۴ از غزلیات دیوان حافظ، به همراه معنی و فال گردآوری شده است.
غزل شمارهی ۳۵۴ - به مژگان سیه کردی هزاران رخنه در دینم
۱. به مژگان سیَه کردی هزاران رِخنه در دینم - بیا کز چَشمِ بیمارت هزاران دَرد برچینم
معنی: با تیرهای مژگان و به تعداد آنها، هزاران شکاف در دیوار محکم دین و ایمان من ایجاد کردی. بیا تا (به شکرانهی این کار) بلاگردان چشمهای بیمار تو بشوم.
۲. الا ای همنشینِ دل که یارانت بِرَفت از یاد - مرا روزی مباد آن دَم که بی یادِ تو بنشینم
معنی: هان ای همدم من که دوستانت را از یاد بردهای، خدا کند آن روز که من هم تو را فراموش کرده و از یادت غافل شوم، آن روز نیاید.
۳. جهان پیر است و بیبنیاد از این فرهادکُش فریاد - که کرد افسون و نیرنگش ملول از جانِ شیرینم
معنی: دنیا کهنه و پیر و سستبنیاد است. فریاد از دست این کُشندهی فرهاد که نیرنگهایش دل مرا از جان شیرین خود به تنگ آورده است.
۴. ز تابِ آتش دوری، شدم غرقِ عرق چون گُل - بیار ای بادِ شبگیری نسیمی زان عرقچینم
معنی: از گرمای آتش فراق بهمانند گل (در گلابگیری) غرق عرق شدهام. ای باد سحری، نسیمی از آن سرپوش عرقگیر به سوی من آر.
۵. جهانِ فانی و باقی فدایِ شاهد و ساقی - که سلطانیِّ عالَم را طُفیلِ عشق میبینم
معنی: این دنیا و آن دنیا، هر دو فدای سر معشوق زیباروی و ساقی و باده باد که من پادشاهی جهان را وابستهی وجود عشق میدانم.
۶. اگر بر جایِ من غیری گزیند دوست، حاکم اوست - حرامم باد اگر من جان، به جایِ دوست بُگزینم
معنی: اگر دوست بهجای من، دیگری را برگزیند صاحباختیار است، ولی اگر من بهجای دوست جان خود را هم انتخاب کنم، حرامم باشد.
۷. صَباحَ الخیر زد بلبل، کجایی ساقیا؟ برخیز - که غوغا میکند در سر خیالِ خوابِ دوشینم
معنی: بلبل صبح بهخیر گفت، ساقی کجایی؟ برخیز که رویدادهای در خواب شب پیش در سرم غوغا به راه انداخته است.
۸. شبِ رحلت هم از بستر رَوَم در قصرِ حورُالعین - اگر در وقتِ جان دادن تو باشی شمعِ بالینم
معنی: در شب مرگ، اگر بههنگام جان دادنم چون شمعی بر سر بالینم نورافشانی کنی، از بستر مرگ یکراست به کاخ حوریان زیباروی بهشتی خواهم رفت.
۹. حدیثِ آرزومندی که در این نامه ثبت افتاد - همانا بیغلط باشد، که حافظ داد تلقینم
معنی: حکایت اشتیاق و آرزوهایی که در این دفتر نگاشته شد، تمامی درست است چرا که اینها را حافظ به من آموخته است.
فال و تعبیر غزل شمارهی ۳۵۴ دیوان حافظ:
بسیار انسان باوفایی هستید. هرچند که روزگار و دوستانتان به شما جفا میکنند، ولی باز هم مرام خودتان را حفظ کرده و برای رسیدن به اهداف خودتان کوشش و اهتمام زیادی میکنید. مراقب باشید گول شیطان را نخورید و بهجای بهشت سر از جهنم درنیاورید. خوب میدانید که دنیا فانی است، پس ارزش گناه کردن را ندارد.
معنی برخی واژگان غزل:
رَخنه: شکاف، ایجاد حفره و سوراخ در دیوار، خِلَل
اَلا: هان، بدان و آگاه باش.
پیرست و بیبنیاد: کهنسال و سستپایه است.
تاب: حرارت، گرما.
باد شبگیری: باد سحری.
عرقچین: شبکلاه نخی و نازک گرد و مدور که بر سر نهاده و به اطراف آن شال میپیچیدهاند و در منزل و حالت استراحت با باز کردن شالِ اطراف آن، سر را از آفتاب محفوظ داشته و این شبکلاه نازک جاذب عرق هم بوده است.
جهان فانی و باقی: این دنیا و آن دنیا.
طفیل: وابسته، سربار، انگل.
صباح الخیر: صبح بهخیر، بامداد شما خوش باد، صَبا حُکُم بِالخیِر.
غوغا: شور و جال و جنجال، هنگامه.
رِحلَت: کوچ کردن، از مرحلهای به مرحلهی دیگر رفتن، کنایه از مرگ.
حورالعین: زنان سفیدپوست سیاهچشم با چشمهای درشت بهشتی.
آرزومندی: اشتیاق.
تلقین: تکرار کردن بهمنظور تثبیت در ذهن، آموختن.
معنی شعر برگرفته از کتاب شرح جلالی بر حافظ، نوشتهی دکتر عبدالحسین جلالیان
نگاره: فرتورچین
گردآوری: فرتورچین





