غزل شماره‌ی ۳۶۱ دیوان حافظ: آن که پامال جفا کرد چو خاک راهم

غزل شماره‌ی ۳۶۱ دیوان حافظ: آن که پامال جفا کرد چو خاک راهم

در این بخش از مجله‌ی اینترنتی روز تازه، غزل شماره‌ی ۳۶۱ از غزلیات دیوان حافظ، به همراه معنی و فال گردآوری شده است.

 

غزل شماره‌ی ۳۶۱ - آن که پامال جفا کرد چو خاک راهم

 

۱. آن که پامالِ جفا کرد چو خاکِ راهم - خاک می‌بوسم و عُذرِ قَدَمَش می‌خواهم
معنی: از آن کسی که به شیوه‌ی ستمگری، مرا چون خاک راه پایمال کرد، عذر قدم خواسته! و به خاک درگاهش بوسه می‌زنم.

 

۲. من نه آنم که ز جورِ تو بِنالم، حاشا - بنده‌ی معتقد و چاکرِ دولتخواهم
معنی: من کسی نیستم که از ستمت ناله کنم، ابدا! بنده و چاکری هستم که به تو اعتقاد داشته و بقای دولت تو را می‌خواهم.

 

۳. بسته‌ام در خَمِ گیسویِ تو امّیدِ دراز - آن مبادا که کُنَد دستِ طلب کوتاهم
معنی: رشته‌ی امید دور و دراز من به حلقه‌ی زلف تو بسته است. مبادا که زلفت دست تمنای مرا از خود کوتاه و مرا نومید گرداند.

 

۴. ذَرّه‌ی خاکم و در کویِ توام جای خوش است - ترسم ای دوست که بادی بِبَرَد ناگاهم
معنی: ای دوست، من به‌سان ذره‌ای از خاک، در کویِ تو جا خوش کرده‌ام و از آن می‌ترسم که بادی مرا از این‌جا ببرد.

 

۵. پیرِ میخانه سَحَر جامِ جهان‌بینم داد - و اندر آن آینه از حُسنِ تو کرد آگاهم
معنی: سحرگاهان، پیر میخانه پیمانه‌ی شرابی به‌مانند جام جهان‌بین به من داد و در زلال آینه‌سان آن، جمال زیبای تو را به من نمایاند.

 

۶. صوفیِ صومعه‌ی عالَمِ قُدسَم لیکن - حالیا دیرِ مُغان است حوالتگاهم
معنی: من صوفیِ پیرِ جهان پاکِ ازلیم که در حال حاضر مرا به دیر مغان انتقال داده‌اند.

 

۷. با منِ راه‌نشین خیز و سوی میکده آی - تا در آن حلقه ببینی که چه صاحب جاهم
معنی: برخیز و با منِ گدایِ سرِ راه‌نشین، به‌سوی میکده بیا تا بنگری که در آن جمعیت چه جاه و مقامی دارم.

 

۸. مست بگذشتی و از حافظت اندیشه نبود - آه اگر دامنِ حُسنِ تو بگیرد آهم
معنی: مست و بی‌خبر بر من گذشتی و به حافظ خود نیندیشیدی، آه و افسوس اگر آتش آه من به دامن حسن تو بگیرد.

 

۹. خوشم آمد که سحر خسروِ خاور می‌گفت - با همه پادشهی بنده‌ی تورانشاهم
معنی: خوشحال شدم که سحرگاهان خورشید می‌گفت با این‌که پادشاهی بر جهان را دارم، بنده‌ی تورانشاهم.

 

فال و تعبیر غزل شماره‌ی ۳۶۱ دیوان حافظ:
بسیار انسان باگذشتی هستید. هرچند که به شما جفا کرده‌اند و ستم روا داشته‌اند، اما باز هم به همه چیز پایبند و معتقد هستید. خوبی‌ها و حسن‌های شما زبانزد مردم است. به مال و ثروت زیادی می‌رسید. ولی باز هم از یاد خدا غافل نمی‌شوید و به‌خاطر ذره ذره‌ی چیزهایی که خدا به شما داده شاکر هستید.

 

معنی برخی واژگان غزل:
خاک می‌بوسم: به خاک بوسه می‌زنم، به‌عنوان سپاسگزاری سر بر خاک می‌نهم.
عذر قدمش می‌خواهم: از قدمش (که مرا پامال کرده!) پوزش‌خواهی می‌کنم.
حاشا: (شبه‌جمله) ابدا، هرگز.
دولت خواهم: بقای دولت را می‌خواهم.
امید دراز: امید بسیار.
آن مبادا: چنان مباد، هرگز چنان مباد.
کند دست طلب کوتاهم: دست طلب مرا کوتاه کند.
وقت خوش است: دلپذیر است، دلخوشی حاصل است.
پیر میخانه: پیر طریقت، می فروش پیر میخانه.
جام جهان‌بین: جام جمشید یا جام کیخسرو که اسرار غیب هفت کشور در آن منعکس می‌شده، کنایه از جام شراب که دل عارف را آینه‌ی غیب‌نما می‌کند.
صوفی: درویش، کسی که دل خود را با خدا صاف کرده باشد.
صومعه: دیر، خانقاه.
عالم قدس: جهان پاک، عالم مجردات، جهان ازلی.
حالیا: اکنون، در حال حاضر.
دیر مغان: جایگاه موبد و نگهبان آتشکده‌ی زرتشتیان.
حوالت گاهم: جایی که مرا به آن‌جا حواله و رجوع داده‌اند.
راه‌نشین: سر راه‌نشین، گدای سر راه.
خیز: برخیز.
حلقه: جمعیت دور هم گرد آمده، مجلس و جمع میخوارگان.
صاحب جاه: والا مقام.
از حافظت اندیشه نبود: به حافظ خودت نیندیشیدی.
در دامن حُسن تو بگیرد آهم: آتش آهم در دامن حُسن تو گرفته و آن را بسوزاند.
خوشم آمد: خوشحال شدم.
خسرو خاور: پادشاه مشرق، خورشید.
تورانشاه: خواجه جلال الدین تورانشاه وزیر شاه شجاع.

 

معنی شعر برگرفته از کتاب شرح جلالی بر حافظ، نوشته‌ی دکتر عبدالحسین جلالیان
نگاره: فرتورچین
گردآوری: فرتورچین

۰
از ۵
۰ مشارکت کننده
  • لینک
  • تلگرام
  • واتساپ
  • ایکس (توییتر)
  • لینکدین
  • فیسبوک
  • پینترست
  • اشتراک گذاری