
در این بخش از مجلهی اینترنتی روز تازه، غزل شمارهی ۳۶۲ از غزلیات دیوان حافظ، به همراه معنی و فال گردآوری شده است.
غزل شمارهی ۳۶۲ - دیدار شد میسر و بوس و کنار هم
۱. دیدار شد مُیَسَّر و بوس و کنار هم - از بَخت شُکر دارم و از روزگار هم
معنی: دیدار و بوسه و همآغوشی امکانپذیر شد. هم از بخت و اقبال خود و هم از روزگار سپاسگزارم.
۲. زاهد برو که طالع اگر طالعِ من است - جامم به دست باشد و زلفِ نگار هم
معنی: زاهد دست بردار که اگر بخت همان است که من دارم، جام باده و گیسوی معشوق هم بهدست من خواهد بود.
۳. ما عیب کس به مستی و رندی نمیکنیم - لعلِ بُتان خوش است و مِیِ خوشگوار هم
معنی: ما کسی را بهسبب رندی و مستی بدگویی نمیکنیم (چرا که) لب لعل زیبارویان و می خوشگوار هر دو چیز خوبی است.
۴. ای دل بشارتی دَهَمَت محتسب نماند - و از مِی جهان پُر است و بُتِ میگسار هم
معنی: ای دل به تو خبر خوشی بدهم، محتسب از میان رفته و دنیا از شراب و ساقیان زیباروی میگسار پر شده است.
۵. خاطر به دستِ تفرقه دادن نه زیرکیست - مجموعهای بخواه و صُراحی بیار هم
معنی: فکر و خیال را در پریشانی نگاه داشتن کار زیرکان نیست، دفتر شعری و تنگ شرابی بهدست آر (و خاطر را از پریشانی رهایی بخش).
۶. بر خاکیانِ عشق فشان جرعهی لبش - تا خاک لعلگون شود و مُشکبار هم
معنی: اولین جرعهای که از لب صراحی میریزد بر خاک عاشقان در خاک خفته بپاش، تا خاک آنها به رنگ قرمز و به بوی مُشک درآید.
۷. آن شد که چشمِ بد نگران بودی از کمین - خصم از میان بِرَفت و سرشک از کنار هم
معنی: آن زمان گذشت که چشمهای بدبین، مراقب و از مخفیگاه در حال نگریستن بود. حالی هم دشمن، هم اشک، از کنار ما، از میان رفت.
۸. چون کائنات جمله به بویِ تو زندهاند - ای آفتاب سایه ز ما برمدار هم
معنی: ای مِهِر هستیبخش از آنجایی که همهی موجودات به امید فیض تو زندهاند، سایهی لطف خود را از سر ما برنگیر.
۹. چون آب روی لاله و گل، فیضِ حُسنِ توست - ای ابرِ لطف بر منِ خاکی بِبار هم
معنی: ای ابر کرم، چون طراوت و شادی لاله و گل در اثر برکت و فیض توست، باری بر من خاک راهنشین هم ببار.
۱۰. حافظ اسیرِ زلفِ تو شد از خدا بترس - و از اِنتِصافِ آصفِ جم اقتدار هم
معنی: حافظ پایبند زلف و اسیر محبت تو شد، از خدا و از دادستانی وزیر مقتدری چون آصف جم (سلیمان) اقتدار بیمناک باش.
۱۱. بُرهان مُلک و دین که ز دستِ وزارتش - ایام کانْ یمین شد و دریا یسار هم
معنی: دلیل و حجت حکومت و شریعت که از برکت کرسی وزارت او دست روزگار، بخشندهی بیدریغ و صاحب ثروت بیپایان شد.
۱۲. بر یادِ رایِ انورِ او آسمان به صبح - جان میکُنَد فدا و کواکب نثار هم
معنی: آسمان بههنگام طلوع صبح، بهپای اندیشهی تابناک او جان شب را بههمراه ستارههایش فدا میکند.
۱۳. گویِ زمین ربودهی چوگانِ عدلِ اوست - وین برکشیده گنبدِ نیلی حصار هم
معنی: زمین گویمانند و آسمان گنبدی شکل نیلگون هم بازیچه و در کف چوگان عدل اوست.
۱۴. عزمِ سَبُک عِنان تو در جنبش آورد - این پایدار مرکز عالی مدار هم
معنی: ارادهی سریع تو این زمین ثابت و مرکزی و مدارهای بلند آن را به حرکت درمیآورد!
۱۵. تا از نتیجه فلک و طور دور اوست - تبدیل ماه و سال و خزان و بهار هم
معنی: تا وقتی که در اثر وجود فلک و طرز حرکت آن، ماه به سال و خزان به بهار تبدیل میشود...
۱۶. خالی مباد کاخِ جلالش ز سروران - و از ساقیانِ سَروقَدِ گُلعِذار هم
معنی: کاخ با عظمت او از بزرگان و ساقیان بلند بالای گلچهره خالی مباد.
فال و تعبیر غزل شمارهی ۳۶۲ دیوان حافظ:
به زودی به هدف و آرزوی خود خواهی رسید و روزگار سعادت و نیکبختی فرا میرسد. بدخواهی و حسادت دیگران تاثیری در ارادهی تو نخواهد داشت. اعتماد به نفس خود را بیشتر کن. عشق و محبت را سرلوحهی کار خود قرار بده.
معنی برخی واژگان غزل:
میسر: آسان، ممکن.
بوس و کنار هم: بوسیدن و در آغوش کشیدن.
طالع: بخت و اقبال و در اصطلاح نجوم: درجهای از منطقة البروج که در لحظهی تولد هر کس در افق شرقی ظاهر باشد و در آن لحظه هر ستارهی سعد یا نحسی که در آن درجه باشد، قدما آن را به طالع نوزاد مرتبط میدانستند.
به مستی و رندی: به سبب مستی و رندی.
لعل بتان: لب لعلمانند زیبارویان.
خوشگوار: سهل الهضم، گوارا، خوشمزه.
بشارت: مژده.
محتسب: مامور امر به معروف و نهی از منکر حکومتی.
بُت میگسار: کنایه از ساقیان زیباروی در میخانهها.
خاطر: دل و فکر.
تفرقه: پراکندگی، آشفتهاندیشی، پریشانی.
مجموعه: ۱. دفتر و دیوان و جُنگ شعر. ۲. ظروف غذاخوری که دایرهمانند و درهم جا میگیرند و در هر کدام خوارکی ریخته برای کسی میفرستند و معنای مجموعه با مجموع فرق بسیار دارد.
صُراحی: تُنگ گردنبلند شراب.
خاکیان عشق: ۱. عشاقی که مرده و خاک شدهاند. ۲. عاشقان تهیدست خاکنشین و دُردنوشان دَرِ میکده.
فِشان: بیفشان، بپاش.
جُرعهی لَبَش: اولین مقدار شرابی که از لب صراحی به جام سرازیر میشود.
لعلگون: قرمز رنگ.
مُشکبار: معطر.
آن شد: آن زمان گذشت.
نِگران بودی از کمین: از مخفیگاه در حال نگریستن بود و اوضاع را زیر نظر داشت، کنایه از مراقب بودن چشمهای محتسب.
کائنات: موجودات.
به بوی: در اشتیاق و آرزوی.
آب روی لاله: طراوت و شادی گل لاله.
فیض حُسنِ توست: بر اثر کسب فیض و برکت از خوبیها و جمال تو است.
ابر لطف: اَبر کرم، منبع جود و بخشش.
انتصاف: داد سِتَدَن، داد گرفتن، حق را به حقدار رسانیدن.
آصف جم اقتدار: وزیری که قدرت سلیمان را دارد، کنایه از خواجه برهان الدین.
برهان ملک و دین: دلیل و حجت حکومت و شریعت، کنایه از خواجه برهان الدین ابونصر فتح الله وزیر امیرمبارزالدین.
دست وزارتش: مسند و کرسی وزارتش.
کان: معدن، کنایه از منبع و خزینهی احجار کریمه و فراوانی زر و مال.
کان یمین: کسی که دست راست دهندهی او در خزینه و معدن زر و مال، و پیوسته در حال بخشش است.
دریا یَسار: کسی که بهمانند دریا بخشنده و توانگر و به آسانی نعمت دهنده است، با غنای دریا.
رای انور: اندیشهی تابناک.
جان میکند فدا و کواکب نثار هم: آسمان بههنگام صبح هم جان شب را فدا میکند و هم ستارگان خود را نثار میکند.
برکشیده: بالا برده شده، مرتفع، برافراشته.
گنبد نیلی: آسمان گنبدمانند کبود، آبیفام.
عزم: اراده، قصد.
سبک عنان: سبک پوی، تیزرو، سریع الحرکت.
پایدار: ثابت.
پایدار مرکزِ عالی مدار: مرکز منظومههای ثابت که دارای مدارهای بلند و بالایی است. کنایه از زمین که در قدیم آن را ثابت و مرکز و محور گردش ستارگان به دور آن میدانستند.
طور: چگونگی، حالت.
طور دور: چگونگی گردش.
معنی شعر برگرفته از کتاب شرح جلالی بر حافظ، نوشتهی دکتر عبدالحسین جلالیان
نگاره: فرتورچین
گردآوری: فرتورچین





