
در این بخش از مجلهی اینترنتی روز تازه، غزل شمارهی ۳۶۷ از غزلیات دیوان حافظ، به همراه معنی و فال گردآوری شده است.
غزل شمارهی ۳۶۷ - فتوی پیر مغان دارم و قولیست قدیم
۱. فتوی پیرِ مُغان دارم و قولیست قدیم - که حرام است مِی آن جا که نه یار است ندیم
معنی: از موبد بزرگ آتشکدهی مُغان اجازه دارم و این سخنی تازه نیست، بلکه دستوری از دیرباز است که آنجایی که یار یکرنگ، همپیاله نباشد خوردن شراب حرام است.
۲. چاک خواهم زدن این دلقِ ریایی، چه کنم؟ - روح را صحبتِ ناجنس، عذابیست اَلیم
معنی: (عاقبت) این خرقهی ریایی را از تن خواهم درید. چاره چیست؟ چون برای روح، مصاحبت با ناهمجنس و ناسازگار، شکنجهای دردناک است.
۳. تا مگر جرعه فشانَد لبِ جانان بر من - سالها شد که منم بر درِ میخانه مقیم
معنی: به این امید که لب معشوق و محبوب، جرعهای (از بوسه یا کلام ارشاد کنندهی خود) بر من بیفشاند، سالهاست که چون خاک بر دَرِ میخانه اقامت دارم.
۴. مگرش خدمتِ دیرین من از یاد برفت - ای نسیم سحری! یاد دَهَش عهدِ قدیم
معنی: شاید خدمتگزاری و سوابق گذشتهی مرا از یاد برده است. ای نسیم سحری (که قاصد عشق و بیدار کنندهی خواب آلودگانی) عهد و پیمان گذشتهاش را به یاد او بیاور.
۵. بعد صد سال اگر بر سرِ خاکم گذری - سر برآرد ز گِلم رقصکنان عَظمِ رَمیم
معنی: اگر پس از صد سال از سر خاک من بگذری، استخوانهای پوسیدهی من رقصکنان سر از خاک گور برخواهند داشت.
۶. دلبر از ما به صد امّید سِتد اول دل - ظاهراً عهد فرامُش نکُند خُلقِ کریم
معنی: جانان، از اول با صد امید دل از ما ربود. آشکار است که صاحب خُلق و خوی بزرگوار وعدههای خود را از یاد نمیبرد!
۷. غنچه گو «تنگدل از کارِ فروبسته مَباش - کز دم صبح مدد یابی و انفاسِ نسیم»
معنی: به غنچه بگو که از کار فروبسته و گره خوردهی خود تنگدل مباش که دمیدن صبح و نفس نسیم بامدادی تو را یاری خواهند کرد.
۸. فکر بهبود خود ای دل ز دری دیگر کن - درد عاشق نشود به، به مداوایِ حکیم
معنی: ای دل چارهی بهبودی خود را از راه دیگری بکن، زیرا درد عشق عاشق، با مداوای طبیب بهبود نمییابد.
۹. گوهرِ معرفت آموز که با خود بِبَری - که نصیبِ دگران است نِصابِ زر و سیم
معنی: گوهر معرفت بیندوز که بتوانی با خود به جهان دیگر ببری و بدانکه بر زر و سیم فراوان، پرداخت زکات تعلق گرفته و از دست تو بیرون رفته، به مستحقان و وارثان میرسد.
۱۰. دام سخت است مگر یار شود لطفِ خدا - ور نه آدم نَبَرد صرفه ز شیطانِ رجیم
معنی: دام و تلهی شیطان محکم و استوار است، مگر اینکه لطف خداوندی شامل حال ما شود، وگرنه آدم و اولاد آدم نمیتواند بر حیلهی شیطان رانده شده ظفر یافته و از عهدهی آن برآید.
۱۱. حافظ ار سیم و زرت نیست، چه شد؟ شاکر باش - چه به از دولتِ لطفِ سخن و طَبع سلیم
معنی: حافظ! اگر زر و سیم نداری باکی نیست، سپاسگذار خدا باش. کدام سرمایه بهتر از لطافت و دلپذیری کلام و قریحهی سالم و ذوق سلیم است.
فال و تعبیر غزل شمارهی ۳۶۷ دیوان حافظ:
یه قولی که دادهاید عمل کنید. از صحبت کردن با نامحرمان بپرهیزید. مدتهاست که در پی حاجت خودتان این در و آن در میزنید. فکر میکنید دیگران از عهدی که با شما بستهاند پشیمان شدهاند. امید داشته باشید. گرهی کارتان باز میشود و کسانی کمکتان میکنند. به شرط اینکه به نصایح آنها گوش کنید. به لطف خدا از دامی که برایتان پهن کردهاند رهایی پیدا میکنید و شیطان را شکست میدهید و به دولت و نیکبختی میرسید.
معنی برخی واژگان غزل:
فتوی: فتوی، آنچه مجتهد جامع حکم شرعی دهد، رای حاکم شرع.
پیر مغان: موبد بزرگ آتشکدهی زرتشتیان.
قول: گفته، عقیده، رای، نظریه.
قول قدیم: عقیدهای از دیرباز.
ندیم: همپیاله، همدم، مصاحب و همنشین مجلس شراب.
چاک زدن: پاره کردن، از هم دریدن.
دلق: خرقه، جامهی پشمینهی صوفیان.
ناجنس: ناهمجنس، همنشین ناجور و فرومایه.
اَلیم: درناک.
جرعه: یک دهان مایعات، آن مقدار شراب که در یک نوبت نوشند.
فشاند: افشاند، بپراکند، بپاشد.
مگر: گویا، شاید.
باد دِهَش: به او یاد ده، به یاد او بیاور.
عهد قدیم: پیمان دیرین، میثاق گذشته.
عَظم: استخوان.
رَمیم: پوسیده.
سِتَد: ستانید، بستاند، گرفت، بُرد.
ظاهرا: آشکار است.
خُلق: خوی.
کریم: بخشنده، بزرگوار، صاحبکرم.
تنگدل: دلتنگ، اندوهگین.
کار فروبسته: فروبستگی کار، کارِ به هم گره خورده و سر در گم.
دَمِ صبح: نفس صبح، نسیم صبا، دمیدن صبح.
اَنفاس: نفسها.
دری دیگر: از راهی دیگر.
معرفت: شناسایی، علمی که سبب شناسایی و آشنایی با آثار صنع خالق و موجب پرورش و تعالی روح گردد و آن از سه راه بهدست میآید: عقلی ـ نظری ـ شهودی و معرفت شهودی یا اشراقی همان است که حافظ بهوسیلهی آن بر درجات کمال روح خود افزود.
نِصاب: مقدار مالی که زکات بر آن واجب شود.
نصاب زر و سیم: مقدار قابل توجه طلا و نقره، کنایه از ثروت زیاد.
دام: بند، تله.
صَرفه: سبقت گرفتن، ظفر یافتن، فایده بردن.
شیطان رجیم: ابلیس رانده شده، شیطان مطرود.
لطف سخن: لطافت کلام، سخن سنجیده و دلپذیر.
طبع سلیم: قریحهی سالم، ذوق و سرشت خوشایند.
معنی شعر برگرفته از کتاب شرح جلالی بر حافظ، نوشتهی دکتر عبدالحسین جلالیان
نگاره: فرتورچین
گردآوری: فرتورچین





