
در این بخش از مجلهی اینترنتی روز تازه، غزل شمارهی ۳۶۸ از غزلیات دیوان حافظ، به همراه معنی و فال گردآوری شده است.
غزل شمارهی ۳۶۸ - خیز تا از در میخانه گشادی طلبیم
۱. خیز تا از درِ میخانه گُشادی طلبیم - به رَهِ دوست نشینیم و مُرادی طلبیم
معنی: برخیز تا از دَرِ میخانه برای کار خود گشایشی دست و پا کنیم. سر راه دوست بنشینیم و از او حاجتی طلب کنیم.
۲. زادِ راهِ حَرمِ وصل نداریم مگر - به گدایی ز درِ میکده زادی طلبیم
معنی: توشهی راه دراز رسیدن به کوی معشوق را نداریم، چارهای جز این نداریم که از دَرِ میکده و از راه گدایی توشهی راهی بهدست آوریم.
۳. اشکِ آلودهی ما گرچه روان است ولی - به رسالت سویِ او پاکنهادی طلبیم
معنی: اشک آلوده و ناپاک ما هرچند جاری و رونده است، اما بهتر آن است که برای پیغام فرستادن بهسوی محبوب، پاکسرشتی را برگزینیم.
۴. لذتِ داغِ غمت بر دلِ ما باد حرام - اگر از جورِ غمِ عشقِ تو دادی طلبیم
معنی: اگر از ستم غم عشق تو دادخواهی کنیم لذت سوزش غم عشق تو بر دل ما حرام باشد.
۵. نقطهی خالِ تو بر لوحِ بصر نَتوان زد - مگر از مَردُمَکِ دیده مِدادی طلبیم
معنی: خال سیاه نقطهمانند تو را نمیتوان بر صفحهی دیده نقش کرده و نشانید، مگر اینکه به کمک مردمک دیده و از سیاهی آن استمداد کنیم.
۶. عشوهای از لبِ شیرینِ تو دل خواست به جان - به شکرخنده لَبَت گفت مَزادی طلبیم
معنی: دل از لب شیرین تو اشارهی موافقی به قیمت جان خود طلب کرد. لبت با خنده پاسخ داد که بهای بالاتری را طلب میکنیم.
۷. تا بُوَد نسخهی عطری دل سودازده را - از خطِ غالیهسایِ تو سوادی طلبیم
معنی: تا برای درمان بیماری دل شیدا، نسخهای از داروهای معطره بهدست آید، رونوشتی از خط سبزه خوشبوی چهرهی تو بهدست میآوریم.
۸. چون غمت را نَتَوان یافت مگر در دلِ شاد - ما به امّیدِ غمت خاطرِ شادی طلبیم
معنی: از آنجایی که عشق تو جز در دلهای با نشاط و فارغ البال نمیگنجد، ما نیز به آرزوی رسیدن به غم عشق تو دلی شاد و بیخیال طلب میکنیم.
۹. بر درِ مدرسه تا چند نشینی حافظ؟ - خیز تا از درِ میخانه گُشادی طلبیم
معنی: حافظ تا چند بر دَرِ مدرسه نشسته و وقت به هدر میدهی، برخیز تا از در میخانه برای کار خود گشایشی دست و پا کنیم.
فال و تعبیر غزل شمارهی ۳۶۸ دیوان حافظ:
بلند شو همت کن و تلاش داشته باش که برای باز شدن گره از کار خود باید اول از زور بازوی خودت، دوم از یک دوست کمک بگیری. از راه درست پیش برو که در راه حرام کار بهجایی نخواهی برد. طمع نداشته باش و این حق توست که برای رسیدن به هدف تلاش کنی. دل پر از غمت شاد میشود و این بهخاطر امیدی است که داشتهای.
معنی برخی واژگان غزل:
خیز: برخیز.
گشاد: گشایش، فرج، انبساط خاطر.
مُرادی: حاجتی، آرزویی.
زاد راه: توشهی راه.
حَرَم: گرداگرد و اطراف کعبه، اندرون، خانه، مَشکوی.
حَرَم وصل: (اضافهی تشبیهی) وصل به حرم تشبیه شده.
مگر: همانا، مگر اینکه.
زادی: توشهای، زاد راهی.
اشک آلوده: ۱. اشک آلوده به خون، ۲. اشک انسان آلوده به گناه.
رَوان: جاری، رونده.
رسالت: پیام بردن.
پاکنهادی: پاکسرشتی.
لذت: حظ، خوشی.
داغ غم: سوزش غم.
باد حرام: حرام بادا، ناروا باد.
داد: انصاف، دادخواهی.
لوح: صفحه.
لوح بصر: صفحهی چشم.
مداد: ۱. مرکب، سیاهی، ۲. کمک و یاری و مساعدت.
نتوان زد: نمیشود نقش کرد.
عشوه: ناز و غمزه.
عشوهای از لب: حالتی و کیفیتی از لب که نشان دهندهی اجازهی بوسه باشد.
مَزاد: افزودن، زیاد کردن و بالا بردن میزان قیمت.
نسخهی عطری: نسخهای از داروهای معطره.
سودازده: پر شور، جنونآمیز.
غالیه: مُشک، مادهی سیاه معطر.
سواد: رونوشت، مسوده.
خط غالیهسا: محاسن تازه روییدهی خوشبو.
غالیهسا: غالیهمانند، سایندهی غالیه، کنایه از بوی خوش و معطر.
دل شاد: دلی که ذوق و حال داشته باشد.
معنی شعر برگرفته از کتاب شرح جلالی بر حافظ، نوشتهی دکتر عبدالحسین جلالیان
نگاره: فرتورچین
گردآوری: فرتورچین





