خانواده‌ی گربه‌ماهیان الوار Auchenipteridae، خانواده‌ای از راسته‌ی گربه‌ماهی‌سانان و از رده‌ی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرنده‌ی ۱۲۷ گونه است که در ۲۵ سرده دسته‌بندی شده‌اند. از برجسته‌ترین گونه‌های این خانواده می‌توان ماندوبا، گربه‌ماهی غول‌پیکر و گربه‌ماهی جگوار را نام برد. گونه‌های خانواده‌ی گربه‌ماهیان الوار در زیستگاه‌های آب شیرین منطقه‌های گرمسیری آمریکای مرکزی و آمریکای جنوبی زندگی می‌کنند. دامنه‌ی زیستگاه آنان از کشور پاناما در آمریکای مرکزی تا کشور آرژانتین در آمریکای جنوبی است. بیشتر گونه‌های این خانواده در زیستگاه‌های آب شیرین زندگی می‌کنند، ولی در میان آنان گونه‌های آب لب‌شور نیز یافت می‌شوند.
این جانوران بدنی کشیده، استوانه‌ای و بدون پولک دارند. همچنین آنان ۳ جفت سبیلک در نزدیکی دهان‌شان دارند. این ماهیان می‌توانند با این سبیلک‌ها خوراک خود را در آب‌های تیره و کدر و همچنین در شن‌ها و ماسه‌ها پیدا کنند. بیشتر آنان دارای باله‌ی چربی بسیار کوچکی هستند. همچنین آنان خط کناری شاخه‌شاخه یا زیگزاگی و باله‌ی دُمی دو شاخه دارند. باله‌ی پشتی نزدیک به سر جای گرفته است. نخستین پرتو باله‌ی پشتی و باله‌های شکمی به یک خار نیرومند دگرگون شده است. بیشتر گونه‌های خانواده‌ی گربه‌ماهیان الوار دارای باله‌ی چربی هستند. همچنین بیشتر آنان شب‌زی هستند، ولی برخی از آنان روزگرد و گروه‌زیست هستند. آنان همه‌چیزخوار هستند و خوراک‌شان سخت‌پوستان، کرم‌ها، لارو حشرات، ماهیان کوچک، مواد آلی آواری و گاهی میوه است. Gelanoglanis nanonocticolus (در فهرست زیر نیست.) با درازای ۲/۲ سانتی‌متر و ماندوبا با درازای ۶۴/۸ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌های خانواده‌ی گربه‌ماهیان الوار به‌شمار می‌روند. در این نوشته با ۲۱ گونه‌ی این خانواده آشنا می‌شویم.

زیرخانواده‌ی Auchenipterinae
سرده‌ی Ageneiosus

نام: ماندوبا Manduba
نام علمی: Ageneiosus inermis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و دریاچه‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای کشورهای گویان، گویان فرانسه، سورینام، ونزوئلا، کلمبیا، اکوادور، پرو، بولیوی، برزیل، پاراگوئه، اروگوئه و شمال شرقی آرژانتین در شمال آمریکای جنوبی
اندازه: وزن ۳/۱ کیلوگرم، بدن به درازای ۶۴/۸ سانتی‌متر
نگاره: -

نام: -
نام علمی: Ageneiosus polystictus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های باتلاقی نیمه‌گرمسیری یا گرمسیری و رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در ایالت‌های آمازوناس و پارا در شمال کشور برزیل در آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رودهای نگرو و برانکو پایینی)
اندازه: بدن به درازای ۴۵ سانتی‌متر
نگاره: Aquaticrepublic

نام: -
نام علمی: Ageneiosus magoi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی در شمال کشورهای ونزوئلا و کلمبیا در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود اورینوکو)
اندازه: بدن به درازای ۱۸/۱ سانتی‌متر
نگاره: World-rivers.net

سرده‌ی Asterophysus

نام: گربه‌ماهی غول‌پیکر Ogre catfish
نام علمی: Asterophysus batrachus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشورهای ونزوئلا، کلمبیا و ایالت‌های آمازوناس و رورایما در شمال غربی برزیل در شمال آمریکای جنوبی (حوضه‌ی رودهای اورینوکو و نگرو)
اندازه: بدن به درازای ۲۵ سانتی‌متر
نگاره: Amazonas-Tropic-Aquaristik

سرده‌ی Auchenipterichthys

نام: گربه‌ماهی نیمه‌شب Midnight catfish
نام علمی: Auchenipterichthys coracoideus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشور گویان، جنوب کلمبیا، شرق پرو و مرکز و شمال غربی برزیل در آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود آمازون بالایی)
اندازه: وزن ۱۱۳/۹ گرم، بدن به درازای ۱۹/۲ سانتی‌متر
نگاره: Aquatics More

نام: -
نام علمی: Auchenipterichthys punctatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در جنوب کشور ونزوئلا، شرق کلمبیا و ایالت‌های آمازوناس، رورایما و پارا در شمال برزیل در آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود آمازون بالایی)
اندازه: بدن به درازای ۱۵/۱ سانتی‌متر
نگاره: Enrico Richter

سرده‌ی Auchenipterus

نام: -
نام علمی: Auchenipterus ambyiacus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشورهای گویان، ونزوئلا، شرق کلمبیا، شرق اکوادور، شرق پرو، شمال بولیوی و ایالت‌های آکری، آمازوناس، پارا، روندونیا، رورایما و ماتو گروسو در شمال غربی برزیل در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رودهای اورینوکو و آمازون بالایی و میانی)
اندازه: بدن به درازای ۲۴/۴ سانتی‌متر
نگاره: Zoopet

نام: -
نام علمی: Auchenipterus nigripinnis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی کشور پاراگوئه، جنوب شرقی بولیوی، شمال اروگوئه، جنوب غربی برزیل و شمال شرقی آرژانتین در آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رودهای لا پلاتا، پارانا و پاراگوئه)
اندازه: بدن به درازای ۲۰/۲ سانتی‌متر
نگاره: Enrico Richter

سرده‌ی Entomocorus

نام: -
نام علمی: Entomocorus gameroi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها)، رودها و جویبارهای موسمی، دوره‌ای و نامنظم؛ خلاش‌ها، مرداب‌ها، باتلاق‌ها، پوداب‌ها و پوده‌زارها؛ دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی، دریاچه‌ها، استخرها و مرداب‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای، و چشمه‌ها و واحه‌های آب شیرین شمال کشورهای ونزوئلا و کلمبیا در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود آپوره در زهکشی رود اورینوکو)
اندازه: بدن به درازای ۷ سانتی‌متر
نگاره: Dan Olsen

نام: -
نام علمی: Entomocorus radiosus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و دریاچه‌های آب شیرین موسمی و دوره‌ای ایالت‌های ماتو گروسو و ماتو گروسو جنوبی در جنوب غربی کشور برزیل در آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود پاراگوئه)
اندازه: بدن به درازای ۵/۳ سانتی‌متر
نگاره: Aqualog.de

سرده‌ی Liosomadoras

نام: گربه‌ماهی جگوار دروغین False jaguar catfish
نام علمی: Liosomadoras morrowi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در جنوب کشور کلمبیا، شمال پرو و ایالت آمازوناس در شمال غربی برزیل در شمال غربی آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود اوکایالی)
اندازه: بدن به درازای ۱۸ سانتی‌متر
نگاره: Aquabid

نام: گربه‌ماهی جگوار Jaguar catfish
نام علمی: Liosomadoras oncinus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در جنوب کشور ونزوئلا، شرق کلمبیا و ایالت‌های آمازوناس و رورایما در شمال غربی برزیل در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود برانکو)
اندازه: بدن به درازای ۱۷ سانتی‌متر
نگاره: Skat.fish

سرده‌ی Tetranematichthys

نام: -
نام علمی: Tetranematichthys wallacei
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در ایالت‌های آمازوناس، پارا و رورایما در شمال کشور برزیل در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رودهای توکانتینس، آمازون و اورینوکو)
اندازه: بدن به درازای ۲۰/۶ سانتی‌متر
نگاره: -

سرده‌ی Tocantinsia

نام: -
نام علمی: Tocantinsia piresi
پایندگی: گونه‌ی در نزدیکی هشدار (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در ایالت‌های آماپا، ماتو گروسو، پارا و توکانتینس در کشور برزیل در آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود توکانتینس بالایی)
اندازه: وزن ۲ کیلوگرم، بدن به درازای ۵۱/۵ سانتی‌متر
نگاره: Red Yang

سرده‌ی Trachelyichthys

نام: -
نام علمی: Trachelyichthys exilis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در شمال کشور پرو در شمال غربی آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود نانای در زهکشی رود آمازون بالایی)
اندازه: بدن به درازای ۸ سانتی‌متر
نگاره: Prazer.jp

سرده‌ی Trachelyopterus

نام: گربه‌ماهی الوار Driftwood catfish
نام علمی: Trachelyopterus fisheri
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) و استخرها و مرداب‌های آب شیرین همیشگی غرب کشور کلمبیا در شمال غربی آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود سوسیو)
اندازه: بدن به درازای ۲۸ سانتی‌متر
نگاره: Wetspottropicalfish

زیرخانواده‌ی Centromochlinae
سرده‌ی Centromochlus

نام: -
نام علمی: Centromochlus heckelii
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشورهای گویان، ونزوئلا، شرق کلمبیا، شرق اکوادور، شرق پرو، شمال شرق بولیوی و ایالت‌های آکری، آماپا، آمازوناس، ماتو گروسو، پارا، روندونیا و رورایما در شمال برزیل در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رودهای آمازون و اورینوکو)
اندازه: بدن به درازای ۱۳/۹ سانتی‌متر
نگاره: Scott Smith & Fritz Rhode

نام: گربه‌ماهی لانه‌زنبوری Honeycomb catfish
نام علمی: Centromochlus perugiae
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در جنوب کشور کلمبیا، شرق اکوادور، شرق پرو، شمال شرقی بولیوی و ایالت‌های آکری، آمازوناس، ماتو گروسو و رودونیا در شمال غربی برزیل در شمال غربی آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود آمازون)
اندازه: بدن به درازای ۵ سانتی‌متر
نگاره: Blog.mpj-aqualife

نام: گربه‌ماهی روغنی ارغوانی Purple oil catfish
نام علمی: Centromochlus reticulatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در جنوب کشور گویان و مرکز شمال کشور برزیل در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رود روپونونی)
اندازه: بدن به درازای ۴ سانتی‌متر
نگاره: Jeremy Basch

سرده‌ی Tatia

نام: -
نام علمی: Tatia musaica
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشور ونزوئلا در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رودهای آتاباپو و اوتانا در زهکشی رود اورینوکو بالایی)
اندازه: بدن به درازای ۶/۲ سانتی‌متر
نگاره: Flair Wang

نام: -
نام علمی: Tatia galaxias
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: رودها و جویبارهای همیشگی (دربرگیرنده‌ی آبشارها) در کشورهای ونزوئلا و کلمبیا در شمال آمریکای جنوبی (بیشتر حوضه‌ی رودهای اورینوکو میانی)
اندازه: بدن به درازای ۱۲/۶ سانتی‌متر
نگاره: Aqualog.de

بن‌مایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین