
خانوادهی سیخچهپشتان Stichaeidae، خانوادهای از زیرراستهی سردرشتسانیان، از راستهی عقربماهیسانان و از ردهی پرتوبالگان هستند. این خانواده دربرگیرندهی ۴۵ گونه است که در ۱۸ سرده دستهبندی شدهاند. تاکنون ۱ سرده از خانوادهی سیخچهپشتان نابود شده و از میان رفته است. از برجستهترین گونههای این خانواده میتوان مارماهیبلنی تنومند، شانی اندوده و بلنیماری را نام برد. گونههای خانوادهی سیخچهپشتان در آبهای شمال اقیانوس آرام، شمال اقیانوس اطلس و اقیانوس شمالگان زندگی میکنند. آنان ماهیان کرانهای هستند و در ژرفای بیشتر از ۲۵۰ متر و در زیر صخرهها و جلبکهای پهنههای جزر و مدی تا شاخابهای کمژرف یافت میشوند.
این جانوران بدنی کشیده، مارماهیمانند، کموبیش فشرده و پوشیده از پولک دارند. هرچند سر بهجز گونهها بدون پولک هستند. همچنین آنان بالههای پشتی و مخرجی دراز، بالههای سینهای بزرگ و بالههای شکمی کوچک دارند. بالهی پشتی این ماهیان دارای شمار فراوانی خار تیز است و بالههای شکمی آنان نیز در جلو بالههای سینهای جای گرفتهاند. گونههای خانوادهی سیخچهپشتان آبششپوش دارند، ولی بادکنکِ شناوری ندارند. همچنین این ماهیان دریازی هستند و خوراک آنان بیمهرگان، لاروها و جلبکهاست. سیخچهپشت ششخال با درازای ۸/۲ سانتیمتر و سیخچهپشت رخمیمونی با درازای ۷۶ سانتیمتر، کوچکترین و بزرگترین گونههای خانوادهی سیخچهپشتان بهشمار میروند. در این نوشته با ۲۵ گونهی این خانواده آشنا میشویم.
زیرخانوادهی Stichaeinae
سردهی Ernogrammus

نام: سیخچهپشت ششخط Six-lined prickleback
نام علمی: Ernogrammus hexagrammus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، جلبکهای دریایی یا کتانجک و پایرودهای شمال غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۱۴۲ متری) (از کشور ژاپن تا دریای بوهای، دریای ژاپن و گروهجزیرهی کوریل وابسته به استان ساخالین کشور روسیه در شرق قارهی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۱۵ سانتیمتر
نگاره: Merec0

نام: سیخچهپشت نقابدار Masked prickleback
نام علمی: Ernogrammus walkeri
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای مرکز شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۲۱ متری) (کرانههای ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۲۸/۸ سانتیمتر
نگاره: Passiflora4
سردهی Eumesogrammus

نام: بلنیماری چهارخط Fourline snakeblenny
نام علمی: Eumesogrammus praecisus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی شنی، ریگی و صخرهای آزاد غرب اقیانوس اطلس و شمال اقیانوس آرام (ژرفای ۵ تا ۴۰۰ متری) (غرب اقیانوس اطلس: از شاخاب هادسون تا استان نیوفاندلند و لابرادور کشور کانادا و غرب جزیرهی گرینلند وابسته به کشور دانمارک در شمال آمریکای شمالی؛ شمال اقیانوس آرام: دریای اختسک، دریای برینگ و شمالگان ایالت آلاسکا)
اندازه: بدن به درازای ۲۲ سانتیمتر
نگاره: Descna
سردهی Stichaeus

نام: شانی شمالگان Arctic shanny
نام علمی: Stichaeus punctatus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، و پهنههای زیرکشندی ماسهای شمال اقیانوس آرام و شمال اقیانوس اطلس (ژرفای ۰ تا ۱۰۰ متری) (شمال اقیانوس آرام: از جنوب تا استان بریتیش کلمبیای کشور کانادا در شمال غربی آمریکای شمالی؛ شمال اقیانوس اطلس: از شمالگان تا غرب جزیرهی گرینلند وابسته به کشور دانمارک و ایالت مین کشور آمریکا در شمال شرقی آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۲۲ سانتیمتر
نگاره: Claude Nozeres
سردهی Ulvaria

نام: شانی پرتونقش Radiated shanny
نام علمی: Ulvaria subbifurcata
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، جلبکهای دریایی یا کتانجک و کرانههای صخرهای شمال اقیانوس اطلس (از شمال استان نیوفاندلند و لابرادور کشور کانادا تا جنوب ایالت ماسچوست کشور آمریکا در شمال شرقی آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۱۸ سانتیمتر
نگاره: Jeff Stauffer
زیرخانوادهی Opisthocentrinae
سردهی Kasatkia

نام: سیخچهپشت ششخال Six-spot prickleback
نام علمی: Kasatkia seigeli
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، و جلبکهای دریایی یا کتانجک مرکز شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۲ تا ۲۶ متری) (کرانههای ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۸/۲ سانتیمتر
نگاره: Steve Lonhart / NOAA
سردهی Lumpenopsis

نام: بلنیماری پاولنکو Pavlenkos snake bleonny
نام علمی: Lumpenopsis pavlenkoi
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، و پهنههای زیرکشندی شنی، ریگی و صخرهای آزاد شمال غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۱۵ تا ۴۰ متری) (جنوب گروهجزیرهی کوریل وابسته به استان ساخالین کشور روسیه، دریای اختسک و دریای ژاپن در شرق قارهی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۱۰ سانتیمتر
نگاره: Andrey Nekrasov
سردهی Plectobranchus

نام: سیخچهپشت نوارآبی Bluebarred prickleback
نام علمی: Plectobranchus evides
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی شنی، ریگی و صخرهای آزاد، و پهنههای زیرکشندی ماسهای شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۸۴ تا ۳۶۸ متری) (از استان بریتیش کلمبیای کشور کانادا تا ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۱۳ سانتیمتر
نگاره: Gregory C Jensen
زیرخانوادهی Lumpeninae
سردهی Anisarchus

نام: مارماهیبلنی تنومند Stout eelblenny
نام علمی: Anisarchus medius
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای شمال اقیانوس آرام و شمال اقیانوس اطلس (ژرفای ۱۰ تا ۳۰۰ متری) (شمال اقیانوس آرام: از دریای برینگ تا کشور ژاپن و جنوب شرقی ایالت آلاسکا؛ شمال غربی اقیانوس اطلس: از شمالگان تا غرب جزیرهی گرینلند وابسته به کشور دانمارک و استان نیوفاندلند و لابرادور کشور کانادا در شمال آمریکای شمالی؛ شمال شرقی اقیانوس اطلس: کرانههای کشورهای نروژ و روسیه و گروهجزیرهی اسپیتسبرگن وابسته به کشور نروژ در شمال قارهی اروپا)
اندازه: بدن به درازای ۳۰ سانتیمتر
نگاره: Halvard Aas Midtun
سردهی Leptoclinus

نام: شانی اندوده (بلنیماری خالدار) Daubed shanny
نام علمی: Leptoclinus maculatus
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای شمال اقیانوس آرام و شمال اقیانوس اطلس (ژرفای ۲ تا ۶۰۷ متری) (شمال اقیانوس آرام: از شمالگان آلاسکا تا دریای اختسک، شمال دریای ژاپن، جزیرهی آنالاسکا در گروهجزیرهی آلیوتی وابسته به ایالت آلاسکا و غرب ایالت واشنگتن کشور آمریکا؛ شمال اقیانوس اطلس: از شمالگان تا استان نیوفاندلند و لابرادور کشور کانادا در شمال آمریکای شمالی، همچنین در راستای منطقهی اسکاندیناوی از تنگهی اسکاگراک تا استان فینمارک کشور نروژ، کرانههای استان مورمانسک در شمال غربی کشور روسیه، دریای سفید و کرانههای کشور ایسلند و جزیرهی گرینلند وابسته به کشور دانمارک)
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتیمتر
نگاره: Halvard Aas Midtun
سردهی Lumpenus

نام: بلنیماری Snakeblenny
نام علمی: Lumpenus lampretaeformis
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای، و شیبهای قارهای و بخشهای ژرفدریایی (۲۰۰ تا ۴۰۰۰ متر) (بسترهای نرم) در شمال اقیانوس آرام (ژرفای ۳۰ تا ۳۷۳ متری) (از گروهجزیرهی اسپیتسبرگن وابسته به کشور نروژ بهسوی جنوب تا کرانههای منطقهی اسکاندیناوی، دریای شمال، بخش جنوبی دریای بالتیک، جزایر فارو وابسته به کشور دانمارک، کشور ایسلند و کرانههای جنوب شرقی جزیرهی گرینلند وابسته به کشور دانمارک؛ همچنین استان نیوفاندلند و لابرادور کشور کانادا تا شاخاب ماساچوست در شمال شرقی آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۵۰ سانتیمتر
نگاره: Halvard Aas Midtun

نام: سیخچهپشت ماری Snake prickleback
نام علمی: Lumpenus sagitta
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی ماسهای شمال اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۴۲۵ متری) (از دریای ژاپن و جزیرهی ساخالین وابسته به کشور روسیه در شرق قارهی آسیا تا جزیرهی سنت لارنس وابسته به ایالت آلاسکا در دریای برینگ تا جزیرهی آداک در گروهجزیرهی آلیوتی وابسته به ایالت آلاسکا و ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۵۱ سانتیمتر
نگاره: Joel Sartore
زیرخانوادهی Chirolophinae
سردهی Chirolophis

نام: بلنی یارل Yarrell's blenny
نام علمی: Chirolophis ascanii
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، پهنههای زیرکشندی شنی، ریگی و صخرهای آزاد، و علفهای دریایی (زیرآبی) در شمال شرقی اقیانوس اطلس (ژرفای ۱۰۰ تا ۲۸۰ متری) (کرانههای کشور نروژ، گاهی کرانههای استان مورمانسک در شمال غربی کشور روسیه، کمیاب در تنگهی اسکاگراک، تنگهی کاتگات و تنگهی اورسوند، پیرامون گروهجزیرهی هلگولند وابسته به کشور آلمان، جزیرههای بریتانیا، گروهجزیرهی اورکنی و گروهجزیرهی شتلند وابسته به کشور اسکاتلند، جزایر فارو وابسته به کشور دانمارک و کشور ایسلند در شمال قارهی اروپا)
اندازه: بدن به درازای ۲۵ سانتیمتر
نگاره: Jim Anderson

نام: واربونت پیراسته (کلاه پردار پیراسته) Decorated warbonnet
نام علمی: Chirolophis decoratus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، و جلبکهای دریایی یا کتانجک شمال اقیانوس آرام (ژرفای ؟ تا ۹۱ متری) (از شبهجزیرهی کامچاتکا در شمال شرقی کشور روسیه، از راه گروهجزیرهی آلیوتی وابسته به ایالت آلاسکا و دریای برینگ تا کرانههای دریای برینگ ایالت آلاسکا و کرانههای ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۴۲ سانتیمتر
نگاره: KJ (leftcoaster)

نام: واربونت ژاپنی (کلاه پردار ژاپنی) Japanese Warbonnet
نام علمی: Chirolophis japonicus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای شمال غربی اقیانوس آرام (از شمال کشور ژاپن و شاخاب بوهای تا شاخاب پتر کبیر در شرق قارهی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۵۵ سانتیمتر
نگاره: Fard machine

نام: واربونت سرخزهای (کلاه پردار سرخزهای) Mosshead warbonnet
نام علمی: Chirolophis nugator
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۲۰ تا ۸۰ متری) (از گروهجزیرهی آلیوتی وابسته به ایالت آلاسکا تا جنوب ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۱۵ سانتیمتر
نگاره: Badgers

نام: -
نام علمی: Chirolophis saitone
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای شمال غربی اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۴ متری) (کرانههای کشور ژاپن و شاخاب پتر کبیر در شرق قارهی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۱۰ سانتیمتر
نگاره: Alexander Semenov
زیرخانوادهی Xiphisterinae
سردهی Anoplarchus

نام: -
نام علمی: Anoplarchus insignis
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، و جلبکهای دریایی یا کتانجک شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۳۰ متری) (از گروهجزیرهی آلیوتی وابسته به ایالت آلاسکا تا شمال ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۱۲ سانتیمتر
نگاره: Lawrence Tulissi

نام: تاجخروس والا High cockscomb
نام علمی: Anoplarchus purpurescens
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، و جلبکهای دریایی یا کتانجک شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۳۰ متری) (از جزیرههای پریبیلوف وابسته به ایالت آلاسکا تا جنوب ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتیمتر
نگاره: Don Loarie
سردهی Cebidichthys

نام: سیخچهپشت رخمیمونی Monkeyface prickleback
نام علمی: Cebidichthys violaceus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، جلبکهای دریایی یا کتانجک و استخرهای کشندی شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۲۴ متری) (از جنوب ایالت اورگن کشور آمریکا تا شمال مرکز ایالت باخا کالیفرنیای کشور مکزیک در غرب آمریکای شمالی؛ همچنین کمیاب در کرانههای ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا)
اندازه: وزن ۲/۷ کیلوگرم، بدن به درازای ۷۶ سانتیمتر
نگاره: Randall Spangler
سردهی Dictyosoma

نام: -
نام علمی: Dictyosoma rubrimaculatum
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای شمال غربی اقیانوس آرام (از کشور ژاپن تا دریای چین شرقی و شبهجزیرهی کره در شرق قارهی آسیا)
اندازه: بدن به درازای ۱۷/۹ سانتیمتر
نگاره: Shangpan
سردهی Esselenichthys

نام: سیخچهپشت سهخط Threeline prickleback
نام علمی: Esselenichthys carli
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، پهنههای زیرکشندی ماسهای و جلبکهای دریایی یا کتانجک مرکز شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۱ تا ۲۶ متری) (از ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا تا ایالت باخا کالیفرنیای کشور مکزیک در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۱۷/۱ سانتیمتر
نگاره: Pat Webster
سردهی Phytichthys

نام: سیخچهپشت نواری Ribbon prickleback
نام علمی: Phytichthys chirus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، و جلبکهای دریایی یا کتانجک شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۱۲ متری) (از کرانههای دریای برینگ ایالت آلاسکا تا جنوب ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۲۰ سانتیمتر
نگاره: B.C. angler
سردهی Xiphister

نام: سیخچهپشت سیاه Black prickleback
نام علمی: Xiphister atropurpureus
پایندگی: گونهی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، پهنههای زیرکشندی شنی، ریگی و صخرهای آزاد، و جلبکهای دریایی یا کتانجک شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۸ تا ۱۲ متری) (از جزیرهی کودیاک وابسته به ایالت آلاسکا تا شمال ایالت باخا کالیفرنیای کشور مکزیک در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۳۰/۵ سانتیمتر
نگاره: Prickly_Sculpin

نام: سیخچهپشت صخرهای Rock prickleback
نام علمی: Xiphister mucosus
پایندگی: گونهی با کمترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایهی سیاههی سرخ IUCN)
زیستگاه: پهنههای زیرکشندی صخرهای و آبسنگهای صخرهای، جلبکهای دریایی یا کتانجک و کرانههای صخرهای شرق اقیانوس آرام (ژرفای ۰ تا ۱۸ متری) (از جنوب شرقی ایالت آلاسکا تا جنوب ایالت کالیفرنیای کشور آمریکا در غرب آمریکای شمالی)
اندازه: بدن به درازای ۵۸ سانتیمتر
نگاره: Cassandra Donatelli
بنمایگان: wikipedia - fishbase
گردآوری: فرتورچین





