
استری و شتری با هم دوست بودند، روزی استر به شتر گفت: ای رفیق! من در هر فراز و نشیبی و یا در راه هموار و در راه خشک یا تر همیشه به زمین میافتم، ولی تو به راحتی میروی و به زمین نمیخوری. علت این امر چیست؟ بگو چه باید کرد. درست راه رفتن را به من هم یاد بده.
شتر گفت: دو علت در این کار هست: اول اینکه چشم من از چشم تو دوربینتر است و دوم اینکه قد من بلندتر است و از بلندی نگاه میکنم، وقتی بر سر کوه بلند میرسم از بلندی همهی راهها و گردنهها را با هوشمندی مینگرم. من از سر بینش گام برمیدارم و به همین دلیل نمیافتم و به راحتی راه را طی میکنم. تو فقط تا دو سه قدم پیش پای خود را میبینی و در راه دوربین و دوراندیش نیستی.
همین داستان با شیوهای دیگر:
استری به شتری روی میکند و میگوید: ای رفیق، تو چرا در فراز و نشیب و راههای باریک، نرم و هموار راه میروی و هرگز بر زمین نمیافتی، در حالی که من به هنگامِ راه رفتن روی زمین واژگونه میشوم. به من بگو علتِ این امر چیست؟
شتر میگوید: هم چشمانم از چشمِ تو قویتر است و هم قامت و گردنم از تو افراشتهتر. بنابراین من از سطحِ بالاتری، راههای زمین را میبینم و به همین جهت نیز بر زمین نمیافتم.
در این داستان، استر کنایه از مردمیست که اسیرِ خوی حیوانیاند و بصیرت باطنی ندارند. به همین جهت در زندگی خود همواره در حالِ سقوط به ورطههای مُهلکِ اخلاقی و خصلتی هستند. و شتر، کنایه از انسانهای کامل و نرمخو و با بصیرتی است که همواره از مرتبهای بالا به این جهان مینگرند و هرگز اسیر شهوات و کوتهبینیهای مادی نمیشوند و به مقام روشنبینی واصل شدهاند.
همین داستان در شعر مولوی
گفت استر با شتر کای خوش رفیق - در فراز و شیب و در راه دقیق
تو نه آیی در سر و خوش میروی - من همیآیم بسر در چون غوی
من همیافتم بهرو در هر دمی - خواه در خشکی و خواه اندر نمی
این سبب را باز گو با من که چیست - تا بدانم من که چون باید بزیست
گفت چشم من ز تو روشنترست - بعد از آن هم از بلندی ناظرست
چون برآیم بر سرکوه بلند - آخر عقبه ببینم هوشمند
پس همه پستی و بالایی راه - دیدهام را وا نماید هم اله
هر قدم من از سر بینش نهم - از عثار و اوفتادن وا رهم
تو ببینی پیش خود یک دو سه گام - دانه بینی و نبینی رنج دام
یستوی الاعمی لدیکم و البصیر - فی المقام و النزول و المسیر
چون جنین را در شکم حق جان دهد - جذب اجزا در مزاج او نهد
از خورش او جذب اجزا میکند - تار و پود جسم خود را میتند
تا چهل سالش بهجذب جزوها - حق حریصش کرده باشد در نما
جذب اجزا روح را تعلیم کرد - چون نداند جذب اجزا شاه فرد
جامع این ذرهها خورشید بود - بی غذا اجزات را داند ربود
آن زمانی که در آیی تو ز خواب - هوش و حس رفته را خواند شتاب
تا بدانی کان ازو غایب نشد - باز آید چون بفرماید که عد
برگرفته از کتاب مثنوی معنوی مولوی، دفتر سوم، بخش ۷۶
نگاره: Magnific (magnific.com)
گردآوری: فرتورچین





